Axborot xavfsizligi

Pornografik qasos va moderatsiya zaifligi: X platformasi yana bir sinovdan o‘ta olmadi

Nima uchun platforma jabrlanganlar, deepfake va tuhmat qurbonlariga yordamga shoshilmayapti?

Yangi tadqiqot X (ilgari Twitter) platformasida shaxsiy ruxsatsiz tarqatilgan intim tasvirlar bilan kurash tizimidagi kutilmagan kamchiliklarni aniqladi. Michigan universiteti olimlari tajriba o‘tkazib, mavjud foydalanuvchilarni himoya qilish mexanizmlarining samaradorligi, jumladan, «pornografik qasos» holatlarida ham, qay darajada ishlayotganiga shubha tug‘dirdi.

Pornografik qasos – bu odamning intim fotosuratlari yoki videolarini uning ruxsatisiz ataylab tarqatish bo‘lib, odatda kamsitish, qasos olish yoki uning obro‘siga putur yetkazish maqsadida amalga oshiriladi. Ko‘pincha bu munosabatlar uzilganidan keyin sodir bo‘ladi, bu jarayonda bir tomon qasos olish niyatida shaxsiy materiallarni internetda tarqatadi yoki ularni boshqalarga yuboradi. Bunday harakatlar shaxsiy hayotga hujum hisoblanib, jabrlanuvchiga jiddiy psixologik ta’sir ko‘rsatishi mumkin va bir qancha mamlakatlarda qonun bilan jazolanadi. Ammo bu muammo aslida bunchalik oddiy emas.

Tajriba uchun mutaxassislar X platformasida ikkita akkaunt guruhi yaratdi. Ular yordamida sun’iy intellekt tomonidan yaratilgan 50 ta yalang‘och ayol tasvirlarini joylashtirib, ularga shikoyat qildi. Kontentning yarmi X-ning ruxsatsiz yalang‘ochlik siyosatini buzgan deb belgilandi, qolgan qismi esa mualliflik huquqi to‘g‘risidagi qonunga (DMCA) asoslanib o‘chirilishi uchun ariza berildi.

Tajriba natijalari hayratlanarli bo‘ldi. DMCA bo‘yicha shikoyat qilingan 25 ta tasvirning barchasi bir kun ichida o‘chirildi, shuningdek, ularni joylashtirgan akkauntlar vaqtincha bloklandi. Shu bilan birga, X ichki mexanizmi orqali qilingan shikoyatlar hech qanday natija bermadi — uch hafta o‘tsa ham, bironta tasvir o‘chirilmagan.

Tadqiqotchilar shuni ta’kidlaydilar: pornografik qasos qurbonlari har doim DMCA mexanizmidan foydalana olmaydilar. Bu usul faqatgina jabrlanuvchi kontent muallifi bo‘lgan va uni isbotlay oladigan holatlardagina ishlatiladi. Biroq, ko‘pgina holatlarda obro‘sizlantiruvchi videolar yoki fotosuratlar boshqa shaxs tomonidan yaratilishi yoki jabrlanuvchining xabarisiz olinishi mumkin. Yana bir holat — hozirgi vaqtda bunday maqsadlarda tez-tez deepfake texnologiyalari ishlatilmoqda.

© Twitter (X) bilan ishlash uchun eng yaxshi onlayn vositalar

Muammoni yanada kuchaytiradigan narsa — DMCA bo‘yicha shikoyat topshirish jarayoni juda murakkab va vaqt talab qiladi.

Aslida, intim tasvirlarni ruxsatsiz tarqatish eng ko‘p zarar yetkazadigan davr – nashr etilgandan keyingi dastlabki ikki kun. Shu bilan birga, muammoning ko‘lami juda katta: keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, AQShda har sakkizinchi kattalar bunday amaliyot qurboni bo‘lgan yoki unga tahdid qilingan.

Texnologiyalar, xususan, sun’iy intellekt orqali tasvir yaratish imkoniyatlari rivojlanishi bilan vaziyat yanada og‘irlashmoqda. Endi internetga o‘zining oddiy suratini joylashtirgan har qanday odam tuhmat qurboni bo‘lishi mumkin. Bu holatga o‘tgan yili FQB ham e’tibor qaratgan edi.

Olimlar ushbu muammoni hal qilishga jiddiy yondashish zarurligini ta’kidlaydilar. Ular intim tasvirlarni ruxsatsiz tarqatishga qarshi kurashishda platformalarning ixtiyoriylikka tayanish o‘rniga maxsus federal qonun yaratishni taklif qilmoqdalar. U DMCA kabi samarali ishlashi va platformalarni zararli kontentni tezkorlik bilan o‘chirishga majbur qilishi, qonunbuzarlarga jazo choralarini nazarda tutishi kerak.

Ayni vaqtda ijtimoiy tarmoqlarda obro‘sizlantiruvchi materiallarni o‘chirish uchun huquqiy motivatsiya yo‘q. Maxsus qonun nafaqat jabrlanganlarni himoya qilgan bo‘lardi, balki ayrim yuristlar ta’kidlagan muammoni hal qilgan bo‘lardi: mualliflik huquqi qonunlaridan jinsiy daxlsizlikni himoya qilishda foydalanish «intellektual mulk tizimini buzishi» mumkin.

Muhim jihati shundaki, tadqiqot guruhi o‘z tajribasining axloqiy jihatlariga jiddiy e’tibor qaratgan. Ular X platformasini tadqiqot uchun tanladilar, chunki u yerda ko‘ngilli moderatorlar yo‘q deb hisoblashdi, shuningdek, shtat xodimlariga ta’sir minimal bo‘lishi kutilgan. Bundan tashqari, sun’iy intellekt tomonidan yaratilgan tasvirlar haqiqiy odamlar bilan o‘xshash bo‘lmasligi uchun choralar ko‘rilgan.

Har bir tasvir yuzni aniqlash dasturi va bir nechta teskari tasvir qidirish xizmatlari yordamida tekshirildi. Faqatgina barcha dasturlar tomonidan tasdiqlangan tasvirlar tadqiqotga kiritildi. Materiallar mashhur xeshteglar bilan chop etildi, lekin ularning tarqalishi cheklangan edi.

X-ning shaffoflik to‘g‘risidagi hisobotiga ko‘ra, 2024-yilning birinchi yarmida platformada ruxsatsiz tarqatilgan intim tasvirlarga oid siyosatni buzgan 150 000 dan ortiq post o‘chirildi. 50 000 dan ortiq akkaunt bloklandi va bu kontentga qilingan shikoyatlar soni 38 736 tani tashkil etdi. Bloklash va kontentni o‘chirishning asosiy qismi odam-moderator tomonidan amalga oshirilgan, faqat kichik bir qismi avtomatik tarzda bajarilgan.

Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, X platformasini Ilon Mask sotib olganidan keyin xavfsizlik jamoasining qisqarishi ham bunday holatga sabab bo‘lgan bo‘lishi mumkin. Biroq, o‘tgan yili X jamoani tiklashni boshladi va joriy yil boshida «ishonch va xavfsizlik bo‘yicha ilg‘or tajriba markazi»ni tashkil qilishini e’lon qildi. Bu qaror Taylor Sviftning sun’iy intellekt tomonidan yaratilgan pornografik tasvirlari bilan bog‘liq mojarodan keyin qabul qilindi.

Oylik dayjestga obuna bo‘ling

Har oy eng muhim faktcheklar va feyklar haqida bitta qisqa xat. Spam yo‘q — obunani istalgan vaqtda bekor qilishingiz mumkin.

Xat tili:

Mavzuga oid

Oylik dayjestga obuna bo‘ling

Oyning eng muhim tekshiruvlari — har oy pochtangizda.