BMT AQSh va Xitoy milliardlab dollar mablag‘larni to‘lamayotgani sababli bankrotlik xavfi ostida
BMT AQSh va Xitoy tomonidan milliardlab dollar badallar o‘z vaqtida to‘lanmayotgani sababli moliyaviy inqiroz yoqasiga kelib qoldi. Bu haqda BMT Bosh kotibi António Guterres ogohlantirib, tashkilot “bankrotlik sari poyga”da ekanini va “tashkilotning moliyaviy qulash xavfi juda real” ekanini ma’lum qilgan.
AQSh o‘zining milliardlab dollar miqdoridagi qarzdorligini hanuz to‘lamagan va Prezident Donald Tramp ma’muriyatining xarajatlarni qisqartirish siyosati doirasida BMTning o‘nlab dasturlari va agentliklaridan, jumladan World Health Organizationdan chiqib ketgan. Hozirda AQShning BMT oldidagi qarzi 4 milliard dollardan oshgan.
Xitoy ham to‘lovlarni kechiktirib, vaziyatni yanada murakkablashtirmoqda. Pekin o‘zini BMTning asosiy himoyachilaridan biri sifatida ko‘rsatsa-da, mamlakat hali ham 455 million dollar qarzdor. Bu hafta Tashqi ishlar vaziri Vang Yi tashrifi chog‘ida qariyb 850 million dollar to‘langaniga qaramay, qarzdorlik saqlanib qolmoqda.
BMTning asosiy byudjet mablag‘larining 42 foizi AQSh va Xitoy hissasiga to‘g‘ri keladi. Tashkilot hisob-kitoblariga ko‘ra, agar hozirgi vaziyat davom etsa, avgust oyining o‘rtalariga kelib BMTning naqd mablag‘lari tugashi mumkin.
Moliyaviy bosim tufayli BMT tarixidagi eng yirik xarajatlarni qisqartirish choralarini ko‘rgan. Tashkilot ayrim ofislarini yopgan, rekord darajadagi 3 mingta kotibiyat lavozimini qisqartirgan, tarjimonlar ish vaqtini kamaytirgan, energiyani tejash maqsadida eskalatorlarni o‘chirgan va Afrikadagi ayrim mojaroli hududlarda qo‘shinlarni olib chiqishni tezlashtirgan.
AQSh ham BMTga ajratiladigan ixtiyoriy yordam tizimini qayta ko‘rib chiqqan. Hozirgacha 3,8 milliard dollar mablag‘ ajratilgan bo‘lib, bu so‘nggi yillarda har yili berib kelingan 10 milliard dollardan ortiq yordamga nisbatan ancha kamdir.
