“O‘zbekistondan odamlar ommaviy chiqib ketyapti”mi?
Instagram ijtimoiy tarmog‘ida 2025-yil sentyabr oyida tarqalgan videoda O‘zbekistondan aholi “bosh olib ketayotgani”, joriy yilda mamlakatni 168 ming 700 nafar fuqaro tark etgani haqida xabar tarqaldi. Video foydalanuvchilarda migratsiya keskin oshgani haqidagi noto‘g‘ri tasavvurni uyg‘otgan. Ammo rasmiy statistik ma’lumotlar bu da’volarni inkor etadi.
O‘zbekiston Milliy statistika qo‘mitasi e’lon qilgan rasmiy raqamlarga ko‘ra, 2025-yilning yanvar–iyul oylarida 5,6 ming nafar fuqaro doimiy yashash uchun chet elga ko‘chib ketgan. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 9,6 foizga ko‘p bo‘lsa-da, videoda aytilayotgan 168 mingdan ortiq odam haqidagi raqamlar bilan mutlaqo mos kelmaydi.
Bundan tashqari, mutaxassislar ta’kidlashicha, hozirgi migratsiya ko‘rsatkichlari nafaqat “ommaviy ketish” darajasida emas, balki 2023-yilga nisbatan ham ancha past, 2010-yillarning boshidagi raqamlarga qaraganda esa bir necha barobar kamdir. Demak, videoda ishlatilgan “bosh olib ketish” kabi keskin iboralar statistik haqiqatni aks ettirmaydi.

Hududlar kesimida qaralganda, 2025-yilning dastlabki yetti oyida chet elga doimiy yashash uchun eng ko‘p ketganlar Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Toshkent viloyati va Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri kelgan. Eng kam migratsiya esa Qashqadaryo, Surxondaryo va Namangan viloyatlarida qayd etilgan. Bu ko‘rsatkichlar mamlakat bo‘ylab notekis, ammo nisbatan past darajadagi migratsiyani ko‘rsatadi.
Shu bilan birga, bir tomonlama “ketish” jarayoni ham kuzatilmayapti. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, 2025-yilning dastlabki olti oyida 673 nafar xorijlik fuqaro O‘zbekistonga doimiy yashash uchun ko‘chib kelgan. Garchi bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 37,7 foizga kamaygan bo‘lsa-da, migratsiya jarayoni ikki yo‘nalishda davom etayotganini ko‘rsatadi. Chet eldan kelgan muhojirlar asosan Toshkent shahri va Toshkent viloyatini yashash joyi sifatida tanlagan.
Avvalo, videoda ishlatilgan tasvir O‘zbekistonga umuman aloqador emas. Kadrlar Turkiyada o‘tkazilgan siyosiy yig‘ilishdan olingan bo‘lib, unda İYİ Partiya raisi Meral Akshener Erzinjanda yuz bergan kon fojeasi haqida gapirayotgan payti aks etgan. Bu nutq Turkiya ichki siyosati va tabiiy ofatlar bilan bog‘liq bo‘lib, O‘zbekiston yoki migratsiya masalasiga daxli yo‘q. Video kontekstdan butunlay uzib olingan va boshqa mazmunga moslashtirilgan.
Eslatib o‘tamiz, avvalroq Adliya vazirligi FHDY sohasida 2025-yilning 1-yarim yillik natijalarini ham e’lon qilgan bo‘lib, rasmiy davlat organlari migratsiya va demografiya bo‘yicha muntazam va ochiq statistikani taqdim etib kelmoqda.
Xulosa qilib aytganda, Instagram’da tarqalgan “O‘zbekistondan odamlar ommaviy chiqib ketmoqda” degan video va undagi audio ma’lumotlar – feyk. Rasmiy statistika bunday keskin xulosalarni tasdiqlamaydi.
