Feyk

Uzbekistan Airways bortkuzatuvchini ishga taklif qilmagan: Threads’dagi «post» maket bo‘lib chiqdi

Uzbekistan Airways Boeing 787 samolyoti
© Anna Zvereva / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Threads ijtimoiy tarmog‘ida «Uzbekistan Airways» aviakompaniyasi nomidan yozilgan «post» skrinshoti tarqaldi. Unda milliy aviatashuvchi Centrum Air bilan bog‘liq mojaro markazida qolgan bortkuzatuvchini o‘z jamoasiga taklif qilayotgandek ko‘rsatilgan. Uzbekistan Airways bunday post e’lon qilmaganini rasman ma’lum qildi.

Da’vo

Skrinshotda Uzbekistan Airways’ning tasdiqlangan @uzairways akkaunti nomidan rus tilida quyidagi matn yozilgan: «Biz bortkuzatuvchilarni ta’qib qilishga qarshimiz, shuning uchun [bortkuzatuvchi ismi], sizni o‘z xodimlarining sha’nini himoya qila oladigan aviakompaniya — UzAirways jamoasiga taklif qilamiz». Post 25.09.2026 sanasi bilan ko‘rsatilgan, unga bortkuzatuvchi formasidagi ayol tasviri ilova qilingan.

Bu tasvirni Threads foydalanuvchisi @so_islom taxminan 9-oktabr kuni «где-то в параллельной вселенной» («qayerdadir parallel olamda») degan izoh bilan e’lon qilgan. Factcheck.uz ko‘rgan holatda thread 74,6 ming marta ko‘rilgan, 2 mingga yaqin layk va 218 ta izoh to‘plagan edi.

Hukm: soxta (maket)

Uzbekistan Airways bunday post e’lon qilmagan va bortkuzatuvchini ishga olmagan. Tasvir aviakompaniya nomidan tayyorlangan maket bo‘lib, uni muallifning o‘zi ham «maket» deb belgilagan.

Uzbekistan Airways nima dedi?

Aviakompaniya o‘zining rasmiy @uzairways akkauntidan to‘g‘ridan-to‘g‘ri shu thread ostida javob yozdi:

«Такой публикации у нас не было, и на работу героиню поста мы не принимали» («Bizda bunday post bo‘lmagan, post qahramonini ishga qabul qilmaganmiz»).

Kompaniya, shuningdek, tegishli guvohnomaga ega amaldagi bortkuzatuvchilarni ishga olish uchun haqiqatan ham ko‘rib chiqishini qo‘shimcha qildi. Bu Uzbekistan Airways’ning rasmiy saytidagi «Bortkuzatuvchi (amaldagi bortkuzatuvchilar uchun)» vakansiyasiga mos keladi. Vakansiya shartlariga ko‘ra, nomzodlarda amaldagi bortkuzatuvchi guvohnomasi bo‘lishi, yoshi 18 dan 25 gacha bo‘lishi va o‘zbek, rus hamda ingliz tillarini bilishi talab qilinadi.

Aviakompaniya o‘z nomidan tayyorlangan bunday materiallar foydalanuvchilarni chalg‘itishini ham ta’kidladi: «А вот публикации от нашего имени всё-таки лучше не фотошопить. Интернет запоминает всё, а пользователи потом не знают, чему верить» («Lekin bizning nomimizdan postlarni fotoshop qilmagan ma’qul. Internet hamma narsani eslab qoladi, foydalanuvchilar esa keyin nimaga ishonishni bilmay qoladi»).

Bu post nimaga ishora qiladi?

Maket oktabr boshida ijtimoiy tarmoqlarda keng muhokama qilingan Centrum Air bilan bog‘liq voqeaga ishora qiladi.

  • 5-oktabr kuni Centrum Air’ning Samara — Toshkent (C6468) reysiga «komil_vlogs» nomi bilan tanilgan bloger chiqarilmadi. U bortkuzatuvchidan o‘zbek tilida gaplashishni so‘ragani uchun reysga qo‘yilmaganini da’vo qildi.
  • 6-oktabr kuni Centrum Air ilk bayonotida yo‘lovchi ekipaj a’zosiga nisbatan tajovuzkor bo‘lganini, bort komandiri uni reysga qo‘ymaslik haqida qaror qabul qilganini va bu qarorni «to‘liq asosli» deb hisoblashini bildirdi.
  • Keyinroq aviakompaniya vaziyatni qayta ko‘rib chiqdi. Kompaniya bosh direktorining birinchi o‘rinbosari Mamurjon Madaliyev bortkuzatuvchi noto‘g‘ri yo‘l tutganini tan oldi va yo‘lovchining yo‘l xarajatlarini qoplashga va’da berdi. Bortkuzatuvchi video orqali uzr so‘radi, bloger uzrni qabul qildi va tomonlar bir-biriga da’vo yo‘qligini bildirdi.

Voqea ijtimoiy tarmoqlarda keskin bahsga sabab bo‘ldi. Gazeta.uz va Upl.uz nashrlari izohlarda ekipaj a’zolariga qaratilgan haqoratlar, jumladan, etnik va siyosiy haqoratlar paydo bo‘lganini qayd etgan. Soxta postdagi «bortkuzatuvchilarni ta’qib qilishga qarshimiz» degan ibora aynan shu ta’qibga ishora qiladi. Maketdagi tasvir ham bortkuzatuvchining uzr so‘ragan videosidan olingan kadrga o‘xshaydi.

Bu maket ekanini qanday bilish mumkin edi?

Skrinshotning o‘zida uning haqiqiy emasligini ko‘rsatuvchi bir nechta belgi bor:

  1. «Макет» yozuvi. Ichki «post»ning pastki o‘ng burchagida kichik harflar bilan «макет» (maket) deb yozilgan.
  2. Muallifning izohi. Thread «qayerdadir parallel olamda» degan so‘zlar bilan e’lon qilingan. Bu tasvir voqelik emas, xayoliy ssenariy ekanini bildiradi.
  3. Mantiqsiz sana. «Post» 25.09.2026 sanasi bilan ko‘rsatilgan, mojaro esa 5-oktabr kuni sodir bo‘lgan. Aviakompaniya hali yuz bermagan voqea haqida 10 kun oldin yoza olmaydi.
  4. Rasmiy sahifada yo‘q. Bunday post Uzbekistan Airways’ning rasmiy akkauntlarida mavjud emas, kompaniyaning o‘zi ham buni rad etdi.

Nega bu muhim?

Muallif tasvirni hazil yoki «parallel olam» ssenariysi sifatida e’lon qilgan bo‘lishi mumkin. Biroq bunday maketlar ko‘pincha asl kontekstidan ajralib, alohida skrinshot sifatida tarqaladi. Shunda «maket» yozuvi va muallif izohini ko‘pchilik payqamaydi, tasdiqlangan akkaunt belgisi va rasmiy uslub esa uni ishonchli qilib ko‘rsatadi.

Natijada real kompaniya hech qachon qabul qilmagan qarori uchun maqtov yoki tanqid eshitadi, foydalanuvchilar esa, Uzbekistan Airways ta’kidlaganidek, «nimaga ishonishni bilmay qoladi». Bundan tashqari, bunday materiallar ta’qibga uchragan shaxs atrofidagi muhokamani yana qizitib yuborishi mumkin.

Oylik dayjestga obuna bo‘ling

Har oy eng muhim faktcheklar va feyklar haqida bitta qisqa xat. Spam yo‘q — obunani istalgan vaqtda bekor qilishingiz mumkin.

Xat tili:

Mavzuga oid

Oylik dayjestga obuna bo‘ling

Oyning eng muhim tekshiruvlari — har oy pochtangizda.