Mobil ilovalar orqali yashirin kuzatuv dasturi fosh etildi
AQSh Maxfiy xizmati odamlarning o’z geoma’lumotlaridan maxsus kuzatuv dasturida foydalanishga roziligini tekshirmaganligini tan oldi. Agentlik ma’lumotlar ruxsat bilan to‘planganini aytgan bo‘lsa-da, aslida rozilik mavjudligini tasdiqlash ishlari olib borilmagan. Geoma’lumotlar ob-havo va navigator ilovalari orqali yig‘ilgan va Venntel kompaniyasiga uzatilgan.
Federal Savdo Komissiyasi (FTC) Venntel kompaniyasiga joylashuv ma’lumotlarini sotishni taqiqladi, chunki ma’lum bo‘lishicha, bu ma’lumotlarni yig‘ishda rozilik har doim so‘ralmagan. Venntel hukumat tashkilotlari foydalanadigan kuzatuv vositalari uchun asosiy ma’lumot yetkazib beruvchi bo‘lib chiqqan. Masalan, Babel Street kompaniyasining Locate X dasturi odamlarning smartfonlari orqali harakatini kuzatishga imkon beradi. Bu dastur yordamida klinikalarga tashriflar yoki yashash joylarini aniqlash mumkin bo‘lgan.
2022-yilda senator Ron Uayden ofisi Maxfiy xizmatdan foydalanuvchilarning joylashuv ma’lumotlarini rozilik bilan olish bo‘yicha qanday choralar ko‘rilgani haqida so‘ragan edi. Javob esa aniq edi — hech qanday chora ko‘rilmagan. Shuningdek, agentlik bu vositani order olmasdan ishlatgani ma’lum bo‘ldi, lekin ular bu ma’lumotlarni faqat ma’lumot olish uchun ishlatib, sud ishlarida qo‘llanilmaganini da’vo qilmoqda.
Avvalroq jurnalistlar Locate X dasturining ishlashi haqida ma’lumotlar tarqatishgan edi. Bir videoda dasturning xaritada hududni belgilab, shu hududga kirgan qurilmalarni kuzatib borish imkoniyati ko‘rsatilgan. Maxfiy xizmatning ichki xatlarida bunday ma’lumotlardan foydalanish uchun order zarur yoki zarur emasligi muhokama qilingan. Ayrimlar ilovalarni o‘rnatishda rozilik avtomatik ravishda qabul qilinadi deb hisoblagan. Biroq FTC rozilik olinmagan yoki u aniq bo‘lmaganini isbotladi.
FTC, shuningdek, ilovalardagi ma’lumot yig‘ish haqidagi ogohlantirishlar yetarlicha aniq bo‘lmaganini aniqladi. Venntel kompaniyasining bosh kompaniyasi Gravy Analytics ham maxfiylikni buzishda ayblanmoqda. Senator Uayden bunday amaliyotlarni qabul qilib bo‘lmas va g‘ayriqonuniy deb baholadi.
FTC ma’lumotlariga ko‘ra, Gravy va Venntel har kuni bir milliard qurilmadan olingan 17 milliarddan ortiq signalni qayta ishlaydi. FTC kompaniyalarning bunday faoliyati fuqarolar erkinliklari va xavfsizligiga, ayniqsa, harbiylar, diniy ozchiliklar va kasaba uyushmalari faollari kabi guruhlarga tahdid solishini ta’kidladi.
