{"id":8324,"date":"2025-12-10T22:24:40","date_gmt":"2025-12-10T17:24:40","guid":{"rendered":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324"},"modified":"2025-12-28T00:48:48","modified_gmt":"2025-12-27T19:48:48","slug":"oiv-bananlar-yoki-ijtimoiy-tarmoqlardagi-feyklar-haqida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324","title":{"rendered":"\u201cOIV-bananlar\u201d yoki ijtimoiy tarmoqlardagi feyklar haqida"},"content":{"rendered":"<p>Ijtimoiy tarmoqlarda hamda Telegram messenjerida OIV (odam immunitet tanqisligi virusi) yuqtirilgan banan va mandarinlar savdoga chiqarilgani haqidagi ogohlantiruvchi postlar keng tarqalmoqda. Ayrim xabarlarda mevalar ichiga \u201czararlangan qon\u201d yuborilgani, ularni iste\u2019mol qilish sog\u2018liq uchun xavfli ekani aytiladi. Bu turdagi xabarlar foydalanuvchilar orasida xavotir uyg\u2018otgan.<\/p>\n<p>Factcheck.uz ushbu da\u2019volarning qanchalik haqiqatga mosligini o\u2018rganib chiqdi.<\/p>\n<h3>Da\u2019vo nimadan iborat?<\/h3>\n<p>Tarqalgan postlarga ko\u2018ra:<\/p>\n<ul>\n<li>sotuvda OIV bilan kasallangan odamlarning qoni yuborilgan banan va mandarinlar mavjud;<\/li>\n<li>ayrim videolarda go\u2018yoki mandarin yoki bananning ichidan qon chiqayotgani aks ettirilgan;<\/li>\n<li>bunday mevalarni iste\u2019mol qilish orqali OIV yuqishi mumkin.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Shu kabi ogohlantirishlar nafaqat O\u2018zbekistonda, balki yil boshida Qozog\u2018iston, Qirg\u2018iziston va Rossiyada ham tarqalgan.<\/p>\n<h3>Ilgari qayd etilgan holatlar bormi?<\/h3>\n<p>Ochiq manbalar, sog\u2018liqni saqlash tashkilotlari va tibbiy kuzatuvlarga ko\u2018ra, mevalarni iste\u2019mol qilish orqali OIV yuqqan birorta ham holat qayd etilmagan. Jahon sog\u2018liqni saqlash tashkiloti (JSST) va boshqa xalqaro tibbiy manbalar OIV virusi faqat ma\u2019lum sharoitlarda &#8211; asosan qon orqali, himoyasiz jinsiy aloqa yoki ona suti orqali yuqishini qayd etadi. Ovqat hazm qilish yo\u2018li orqali virus yuqishi ilmiy jihatdan tasdiqlanmagan.<\/p>\n<h3>\u201cMevadan chiqqan qizil suyuqlik\u201d nima bo\u2018lishi mumkin?<\/h3>\n<p>Biolog olim Baxtiyor Sheraliyev bu holatga quyidagicha <a href=\"https:\/\/t.me\/hujayrauz\/3936\">izoh beradi<\/a>:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cBanandan qon chiqishi mumkinmi? Qon emas, balki unga o\u2018xshash qizil suyuqlik yoki qizil massa chiqishi mumkin. Bu ulardagi mikrospora, zamburug\u2018 kasalligi yoki muko-bakterial kasalliklardan kelib chiqadi. Tropik o\u2018lkalarda bananlarda uchraydigan asosiy kasalliklar shular bo\u2018lib, banan yetishtirish va yetkazib berish bilan shug\u2018ullanuvchi mutaxassislar buni yaxshi biladi. Bu qon emas. Bunday bananni iste\u2019mol qilish tavsiya etilmaydi, ammo bu OIV bilan bog\u2018liq emas\u201d.<\/p><\/blockquote>\n<p>Mutaxassis, shuningdek, banan ichiga ataylab qon yuborilishi haqidagi iddaoni ham mantiqsiz, deya baholaydi:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cBananning ichiga rostdan ham qon yuborishadimi? Albatta yo\u2018q. Avvalo, shuncha qonni qayerdan olish mumkin? Hatto shunday bo\u2018lgan taqdirda ham OIV yuqmaydi, chunki tibbiyot tarixida OIV oshqozon-ichak trakti, ya\u2019ni ovqat hazm qilish yo\u2018li orqali yuqmagan\u201d.<\/p><\/blockquote>\n<p>Xulosa qilib aytganda, mevalarga OIV yuqtirilgani haqidagi da\u2019volar ilmiy va tibbiy dalillar bilan tasdiqlanmagan. Mevalar ichida uchrashi mumkin bo\u2018lgan qizil rangli suyuqlik yoki massa qon emas, balki mevaning kasallangan yoki buzilganidan dalolat beruvchi holat bo\u2018lib, u OIV bilan hech qanday bog\u2018liqlikka ega emas.<\/p>\n<p>OIV ovqat orqali, jumladan meva iste\u2019moli orqali yuqmaydi. Mutaxassislar bunday ogohlantiruvchi postlarning ijtimoiy tarmoqlarda tarqalishini ayrim mualliflarning e\u2019tibor jalb qilish yoki moliyaviy foyda orttirishga bo\u2018lgan urinishlari bilan izohlamoqda. Shundan kelib chiqib, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan \u201cOIV yuqtirilgan banan va mandarinlar\u201d haqidagi xabarlar feyk hisoblanadi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ijtimoiy tarmoqlarda hamda Telegram messenjerida OIV (odam immunitet tanqisligi virusi) yuqtirilgan banan va mandarinlar savdoga chiqarilgani haqidagi ogohlantiruvchi postlar keng tarqalmoqda. Ayrim xabarlarda mevalar ichiga \u201czararlangan qon\u201d yuborilgani,\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-8324","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-feyk"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u201cOIV-bananlar\u201d yoki ijtimoiy tarmoqlardagi feyklar haqida - Factcheck.uz<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uz_UZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cOIV-bananlar\u201d yoki ijtimoiy tarmoqlardagi feyklar haqida - Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ijtimoiy tarmoqlarda hamda Telegram messenjerida OIV (odam immunitet tanqisligi virusi) yuqtirilgan banan va mandarinlar savdoga chiqarilgani haqidagi ogohlantiruvchi postlar keng tarqalmoqda. Ayrim xabarlarda mevalar ichiga \u201czararlangan qon\u201d yuborilgani,\u2026\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-10T17:24:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-27T19:48:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/3ca0f22d-4d5b-40c5-96e9-4fc2dfe8952b-1024x683.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"683\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 daqiqa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8324#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8324\"},\"author\":{\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\"},\"headline\":\"\u201cOIV-bananlar\u201d yoki ijtimoiy tarmoqlardagi feyklar haqida\",\"datePublished\":\"2025-12-10T17:24:40+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-27T19:48:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8324\"},\"wordCount\":417,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Feyk\"],\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8324#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8324\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8324\",\"name\":\"\u201cOIV-bananlar\u201d yoki ijtimoiy tarmoqlardagi feyklar haqida - Factcheck.uz\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-12-10T17:24:40+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-27T19:48:48+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8324#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8324\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8324#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cOIV-bananlar\u201d yoki ijtimoiy tarmoqlardagi feyklar haqida\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"description\":\"Har bir faktda xolislik\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"uz-UZ\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Factcheck.uz\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/uzfactcheck\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/FactcheckUz\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\",\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"ikhtiyorrakhman\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cOIV-bananlar\u201d yoki ijtimoiy tarmoqlardagi feyklar haqida - Factcheck.uz","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324","og_locale":"uz_UZ","og_type":"article","og_title":"\u201cOIV-bananlar\u201d yoki ijtimoiy tarmoqlardagi feyklar haqida - Factcheck.uz","og_description":"Ijtimoiy tarmoqlarda hamda Telegram messenjerida OIV (odam immunitet tanqisligi virusi) yuqtirilgan banan va mandarinlar savdoga chiqarilgani haqidagi ogohlantiruvchi postlar keng tarqalmoqda. Ayrim xabarlarda mevalar ichiga \u201czararlangan qon\u201d yuborilgani,\u2026","og_url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324","og_site_name":"Factcheck.uz","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","article_published_time":"2025-12-10T17:24:40+00:00","article_modified_time":"2025-12-27T19:48:48+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":683,"url":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/3ca0f22d-4d5b-40c5-96e9-4fc2dfe8952b-1024x683.png","type":"image\/png"}],"author":"ikhtiyorrakhman","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@FactcheckUz","twitter_site":"@FactcheckUz","twitter_misc":{"Written by":"ikhtiyorrakhman","Est. reading time":"2 daqiqa"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324"},"author":{"name":"ikhtiyorrakhman","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a"},"headline":"\u201cOIV-bananlar\u201d yoki ijtimoiy tarmoqlardagi feyklar haqida","datePublished":"2025-12-10T17:24:40+00:00","dateModified":"2025-12-27T19:48:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324"},"wordCount":417,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"articleSection":["Feyk"],"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324","url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324","name":"\u201cOIV-bananlar\u201d yoki ijtimoiy tarmoqlardagi feyklar haqida - Factcheck.uz","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website"},"datePublished":"2025-12-10T17:24:40+00:00","dateModified":"2025-12-27T19:48:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324#breadcrumb"},"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8324#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/factcheck.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cOIV-bananlar\u201d yoki ijtimoiy tarmoqlardagi feyklar haqida"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","name":"Factcheck.uz","description":"Har bir faktda xolislik","publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/factcheck.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"uz-UZ"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization","name":"Factcheck.uz","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","contentUrl":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"Factcheck.uz"},"image":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","https:\/\/x.com\/FactcheckUz"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a","name":"ikhtiyorrakhman","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","caption":"ikhtiyorrakhman"},"sameAs":["https:\/\/factcheck.uz"],"url":"https:\/\/factcheck.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8324"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8330,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8324\/revisions\/8330"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}