{"id":8004,"date":"2025-04-17T13:42:55","date_gmt":"2025-04-17T08:42:55","guid":{"rendered":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004"},"modified":"2025-04-17T13:42:55","modified_gmt":"2025-04-17T08:42:55","slug":"facebookda-yozilgan-2009-yildagi-postlar-endi-suniy-intellekt-uchun-oziq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004","title":{"rendered":"Facebook&#8217;da yozilgan 2009-yildagi postlar \u2014 endi sun\u2019iy intellekt uchun \u201coziq\u201d"},"content":{"rendered":"<p class=\"leading-8 font-normal\">Meta kompaniyasi Yevropa Ittifoqi mamlakatlari foydalanuvchilarining ochiq postlari va izohlarini o\u2018z sun\u2019iy intellekt (SI) modellarini o\u2018qitish uchun ishlatishni boshlaganini e\u2019lon qildi. Gap faqat kattalar auditoriyasi va kompaniyaning chat-botlari bilan bo\u2018lgan o\u2018zaro aloqalar haqida ketmoqda. Shaxsiy xabarlar va voyaga yetmaganlarga oid ma\u2019lumotlar bu jarayonga jalb qilinmaydi. Foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun ilovalarda va elektron pochta orqali bildirishnomalar yuboriladi. Ular orqali kontentdan foydalanishga rad javobi berish mumkin bo\u2018ladi \u2014 Meta bu jarayonni oddiy va tushunarli qilishni va\u2019da qilmoqda.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Bu qaror yaqinda Yevropada ishga tushirilgan <a href=\"https:\/\/about.fb.com\/news\/2025\/03\/europe-meet-your-newest-assistant-meta-ai\/?utm_source=Securitylabru\"><strong class=\"font-bold\">Meta AI<\/strong><\/a> loyihasining mantiqiy davomidir. Kompaniyaning ta\u2019kidlashicha, Yevropa kontentidan foydalanish SI modellariga mahalliy madaniyat, til va kontekstlarni yaxshiroq tushunishga yordam beradi. O\u2018tgan yili Meta shu kabi tashabbusni amalga oshirmoqchi bo\u2018lgan, ammo huquq faollari va nazorat organlari bosimi ostida to\u2018xtatishga majbur bo\u2018lgan. Ayniqsa, NOYB tashkiloti norozilik bildirgan va rasmiy shikoyat bilan chiqgan edi.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Meta Yevropa foydalanuvchilarining kontentidan foydalana olmaslik SI modellarini madaniy jihatdan zaiflashtirayotganini ta\u2019kidlamoqda. 2024-yil dekabr oyida Yevropa ma\u2019lumotlarni himoya qilish kengashi sun\u2019iy intellektni o\u2018qitish ehtiyoji bilan foydalanuvchilarning huquqlarini (GDPR doirasida) qanday muvofiqlashtirish mumkinligi bo\u2018yicha tushuntirish hujjatini chiqardi. Unda, asosan, qonuniy manfaat tushunchasi, anonimlashtirish va ma\u2019lumotlarni qayta ishlashning qonuniyligi masalalari ko\u2018rib chiqilgan.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Tanqidchilar bu tushuntirishlarda kompaniyalar shaxsiy ma\u2019lumotlardan tijorat maqsadida foydalanishi uchun \u201corqa eshik\u201dlar qoldirilganini aytishmoqda. Ayniqsa, hukumat tomonidan SI sanoatini rivojlantirish uchun investorlar va data-markazlarga imtiyozlar taqdim etilayotgan bir davrda.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Shunga o\u2018xshash holat Buyuk Britaniyada ham kuzatilmoqda \u2014 u yerda sun\u2019iy intellekt orqali iqtisodiy o\u2018sishga erishish maqsadida shaxsiy hayot daxlsizligi ba\u2019zan ikkinchi o\u2018ringa surilmoqda. Shu sharoitda Meta mart oyida Yevropada o\u2018z chat-botini faol joriy eta boshladi \u2014 Facebook, Instagram, WhatsApp va Messenger ilovalari orqali.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Mustaqil tadqiqotchi Lukash Oleynik fikricha, Meta ehtimol GDPR\u2019ning 6(1)(f)-moddasiga \u2014 \u201cqonuniy manfaat\u201d asosiga tayana boshlaydi. Rozilik bo\u2018lmasligi, ammo rad etish imkoniyati mavjudligi aynan shu asosni kuchaytiradi. Uning aytishicha, foydalanuvchi SI bilan bevosita bo\u2018lishgan ma\u2019lumotdan foydalanish qonuniy sanaladi. Ammo ko\u2018p yillar oldin, masalan, 2009-yilda joylashtirilgan postlardan foydalanish murakkab yuridik savollarni keltirib chiqaradi.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Ayniqsa, <strong class=\"font-bold\">\u201cmaqsadli cheklov\u201d<\/strong> (purpose limitation) degan prinsip muhim: 2009-yilda surat joylagan foydalanuvchi, 2025-yilda u sun\u2019iy intellektni o\u2018qitish uchun ishlatilishini o\u2018ylab ko\u2018rganmi? Yevropa sudining talabi shuki \u2014 ma\u2019lumotlarni qayta ishlash zarur bo\u2018lishi va xabarnomalar aniq va tushunarli shaklda bo\u2018lishi kerak. Meta bu talabga javoban ilovalar ichidagi interfeys orqali ogohlantirishlar berishni boshlagan, biroq ularning yetarliligi borasida shubhalar qolmoqda.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Oleynikning fikricha, SI uchun maxsus taqdim etilgan ma\u2019lumotlar asosida o\u2018qitish mumkin, ammo foydalanuvchi kontenti ustidan ommaviy qayta ishlov huquqiy jihatdan sinchkovroq baho talab qiladi. U OpenAI\u2019ga 2023-yilda topshirgan shikoyatiga hanuz javob olmaganini aytib, huquqni qo\u2018llash amaliyotida hamon muammolar borligini ta\u2019kidlaydi.<\/p>\n<p class=\"leading-8 font-normal\">Meta, barcha talablarni bajarayotganini bildirishiga qaramay, agar u shaxsiy ma\u2019lumotlarni himoya qilishning asosiy prinsiplarini chetlab o\u2018tishga urinyapti degan taassurot uyg\u2018otsa, tanqidlar va sud ishlari bilan yana to\u2018qnash kelishi mumkin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Meta kompaniyasi Yevropa Ittifoqi mamlakatlari foydalanuvchilarining ochiq postlari va izohlarini o\u2018z sun\u2019iy intellekt (SI) modellarini o\u2018qitish uchun ishlatishni boshlaganini e\u2019lon qildi. Gap faqat kattalar auditoriyasi va kompaniyaning chat-botlari\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[72],"tags":[],"class_list":["post-8004","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-axborot-xavfsizligi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Facebook&#039;da yozilgan 2009-yildagi postlar \u2014 endi sun\u2019iy intellekt uchun \u201coziq\u201d - Factcheck.uz<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uz_UZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Facebook&#039;da yozilgan 2009-yildagi postlar \u2014 endi sun\u2019iy intellekt uchun \u201coziq\u201d - Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Meta kompaniyasi Yevropa Ittifoqi mamlakatlari foydalanuvchilarining ochiq postlari va izohlarini o\u2018z sun\u2019iy intellekt (SI) modellarini o\u2018qitish uchun ishlatishni boshlaganini e\u2019lon qildi. Gap faqat kattalar auditoriyasi va kompaniyaning chat-botlari\u2026\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-04-17T08:42:55+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 daqiqa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8004#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8004\"},\"author\":{\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\"},\"headline\":\"Facebook&#8217;da yozilgan 2009-yildagi postlar \u2014 endi sun\u2019iy intellekt uchun \u201coziq\u201d\",\"datePublished\":\"2025-04-17T08:42:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8004\"},\"wordCount\":488,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Axborot xavfsizligi\"],\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8004#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8004\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8004\",\"name\":\"Facebook'da yozilgan 2009-yildagi postlar \u2014 endi sun\u2019iy intellekt uchun \u201coziq\u201d - Factcheck.uz\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-04-17T08:42:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8004#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8004\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=8004#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Facebook&#8217;da yozilgan 2009-yildagi postlar \u2014 endi sun\u2019iy intellekt uchun \u201coziq\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"description\":\"Har bir faktda xolislik\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"uz-UZ\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Factcheck.uz\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/uzfactcheck\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/FactcheckUz\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\",\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"ikhtiyorrakhman\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Facebook'da yozilgan 2009-yildagi postlar \u2014 endi sun\u2019iy intellekt uchun \u201coziq\u201d - Factcheck.uz","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004","og_locale":"uz_UZ","og_type":"article","og_title":"Facebook'da yozilgan 2009-yildagi postlar \u2014 endi sun\u2019iy intellekt uchun \u201coziq\u201d - Factcheck.uz","og_description":"Meta kompaniyasi Yevropa Ittifoqi mamlakatlari foydalanuvchilarining ochiq postlari va izohlarini o\u2018z sun\u2019iy intellekt (SI) modellarini o\u2018qitish uchun ishlatishni boshlaganini e\u2019lon qildi. Gap faqat kattalar auditoriyasi va kompaniyaning chat-botlari\u2026","og_url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004","og_site_name":"Factcheck.uz","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","article_published_time":"2025-04-17T08:42:55+00:00","author":"ikhtiyorrakhman","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@FactcheckUz","twitter_site":"@FactcheckUz","twitter_misc":{"Written by":"ikhtiyorrakhman","Est. reading time":"3 daqiqa"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004"},"author":{"name":"ikhtiyorrakhman","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a"},"headline":"Facebook&#8217;da yozilgan 2009-yildagi postlar \u2014 endi sun\u2019iy intellekt uchun \u201coziq\u201d","datePublished":"2025-04-17T08:42:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004"},"wordCount":488,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"articleSection":["Axborot xavfsizligi"],"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004","url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004","name":"Facebook'da yozilgan 2009-yildagi postlar \u2014 endi sun\u2019iy intellekt uchun \u201coziq\u201d - Factcheck.uz","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website"},"datePublished":"2025-04-17T08:42:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004#breadcrumb"},"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=8004#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/factcheck.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Facebook&#8217;da yozilgan 2009-yildagi postlar \u2014 endi sun\u2019iy intellekt uchun \u201coziq\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","name":"Factcheck.uz","description":"Har bir faktda xolislik","publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/factcheck.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"uz-UZ"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization","name":"Factcheck.uz","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","contentUrl":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"Factcheck.uz"},"image":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","https:\/\/x.com\/FactcheckUz"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a","name":"ikhtiyorrakhman","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","caption":"ikhtiyorrakhman"},"sameAs":["https:\/\/factcheck.uz"],"url":"https:\/\/factcheck.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8004"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8004\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8007,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8004\/revisions\/8007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}