{"id":7952,"date":"2024-12-30T10:15:02","date_gmt":"2024-12-30T05:15:02","guid":{"rendered":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952"},"modified":"2024-12-30T10:15:02","modified_gmt":"2024-12-30T05:15:02","slug":"dipfeyklardan-himoya-qilishning-tort-ustuni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952","title":{"rendered":"Dipfeyklardan himoya qilishning to\u2018rt ustuni"},"content":{"rendered":"<p>Sun\u2019iy intellektning jadal rivojlanish davrida dipfeyklar va dezinformatsiya xavflari misli ko\u2018rilmagan darajaga yetdi. Feyk raqamli kontent yaratish avvalgidan ham osonlashdi, bu esa demokratiya va ijtimoiy ishonchga jiddiy ta\u2019sir ko\u2018rsatmoqda. Ushbu tahdidlarga javoban, Singapurdagi Nanyan Texnologiya Universiteti tadqiqotchilari 2023-yilda chop etilgan hujjatda integratsiyalashgan himoya tizimini taklif qilishdi. Ushbu tizim to\u2018rt ustun asosida qurilgan: ilg\u2018or aniqlash texnologiyalari, strategik tashabbuslar, huquqiy tartibga solish va jamoatchilikni o\u2018qitish.<\/p>\n<p><strong>Texnologik himoya ustunlari<\/strong><\/p>\n<p>Tizimning birinchi elementi \u2013 bu multimedia kontentidagi ehtimoliy manipulyatsiyalarni aniqlaydigan ilg\u2018or algoritmlar. Ushbu vositalar yorug\u2018likning notekisligi, nafas olish xususiyatlari yoki teri tuzilmasidagi g\u2018ayritabiiylik kabi jihatlarni o\u2018rganadi. Shuningdek, kontentning haqiqiyligini tasdiqlash uchun raqamli belgilar, masalan, raqamli suv belgilari yoki blokcheyn texnologiyasidan foydalanish zarur. Sun\u2019iy intellekt ushbu jarayonlarni qo\u2018llab-quvvatlab, generativ modellar qoldirgan &laquo;raqamli izlar&raquo;ni tahlil qiladi.<\/p>\n<p>Biroq texnologiya kamchiliklardan holi emas. Dipfeyklarning murakkabligi oshib borgani sayin, aniqlash algoritmlari ham doimiy ravishda rivojlanadi, bu esa tinimsiz &laquo;qurollanish poygasi&raquo;ni keltirib chiqaradi.<\/p>\n<p><strong>Strategik tashabbuslar va hamkorlik<\/strong><\/p>\n<p>Taklif etilgan tizimning ikkinchi muhim jihati raqamli platformalar, texnologik kompaniyalar va hukumatlar o\u2018rtasidagi hamkorlikdir. Ijtimoiy tarmoqlar bu kurashda markaziy rol o\u2018ynaydi, chunki aynan shu platformalarda feyk xabarlar va dezinformatsiya eng tez tarqaladi. Taklif etilgan strategiyalar qatoriga sun\u2019iy intellekt va inson omili yordamida kontentni moderatsiya qilish mexanizmlarini takomillashtirish, faktlarni tekshirish bilan shug\u2018ullanadigan tashkilotlar bilan hamkorlik qilish hamda foydalanuvchilarga shubhali kontent haqida xabar berish imkoniyatlarini taqdim etish kiradi.<\/p>\n<p>Foydalanuvchilarni o\u2018qitish ham muhim ahamiyatga ega bo\u2018lib, ular soxta kontentni aniqlash va dipfeyklar qanday ishlashini tushunishni o\u2018rganishlari kerak.<\/p>\n<p><strong>Huquqiy va axloqiy tartibga solish<\/strong><\/p>\n<p>Uchinchi komponent \u2013 dipfeyklarni yaratish va tarqatishni aniq belgilaydigan hamda jinoyat sifatida tan oluvchi yangi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishdir. Kontentni belgilash yoki platformalar o\u2018rtasida ma\u2019lumot almashish kabi xalqaro standartlar va huquqni qo\u2018llash mexanizmlari zarur.<\/p>\n<p>Axloqiy nuqtai nazardan, fikr bildirish erkinligini himoya qilish va dezinformatsiyadan himoya qilish zarurati o\u2018rtasida muvozanatni ta\u2019minlash lozim. Mustaqil axloqiy qo\u2018mitalarni yaratish yangi ishlanmalarning ta\u2019sirini kuzatish va haddan tashqari senzura holatlariga tezkor javob berishda yordam berishi mumkin.<\/p>\n<p><strong>Ta\u2019lim va jamoatchilikni xabardor qilish<\/strong><\/p>\n<p>So\u2018nggi, ammo birdek muhim masala \u2013 ta\u2019lim. Taklif etilgan tizim mualliflari dipfeyklarga qarshi kurashda uzoq muddatli muvaffaqiyatga erishish uchun jamoatchilik xabardorligini oshirish zarurligini ta\u2019kidlaydilar. Ta\u2019lim dasturlari tanqidiy fikrlashni rivojlantirish, soxta va haqiqiy kontentni farqlashni o\u2018rgatish hamda tasdiqlangan axborot manbalaridan foydalanishni targ\u2018ib qilishni o\u2018z ichiga olishi kerak.<\/p>\n<p>Jamoatchilik xabardorligini oshirish bo\u2018yicha kampaniyalarni maktablar, ommaviy axborot vositalari va nohukumat tashkilotlar qo\u2018llab-quvvatlashi mumkin. Tasdiqlangan kontent uchun sertifikatlar kiritish va ijtimoiy tarmoqlar platformalarida ishonchli manbalarni belgilash foydalanuvchilarning xabardorligini yanada oshirishga xizmat qilishi mumkin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sun\u2019iy intellektning jadal rivojlanish davrida dipfeyklar va dezinformatsiya xavflari misli ko\u2018rilmagan darajaga yetdi. Feyk raqamli kontent yaratish avvalgidan ham osonlashdi, bu esa demokratiya va ijtimoiy ishonchga jiddiy ta\u2019sir\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[72],"tags":[],"class_list":["post-7952","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-axborot-xavfsizligi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Dipfeyklardan himoya qilishning to\u2018rt ustuni - Factcheck.uz<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uz_UZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dipfeyklardan himoya qilishning to\u2018rt ustuni - Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sun\u2019iy intellektning jadal rivojlanish davrida dipfeyklar va dezinformatsiya xavflari misli ko\u2018rilmagan darajaga yetdi. Feyk raqamli kontent yaratish avvalgidan ham osonlashdi, bu esa demokratiya va ijtimoiy ishonchga jiddiy ta\u2019sir\u2026\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-12-30T05:15:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/newsroom-deepfake-feat.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 daqiqa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=7952#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=7952\"},\"author\":{\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\"},\"headline\":\"Dipfeyklardan himoya qilishning to\u2018rt ustuni\",\"datePublished\":\"2024-12-30T05:15:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=7952\"},\"wordCount\":432,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Axborot xavfsizligi\"],\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=7952#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=7952\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=7952\",\"name\":\"Dipfeyklardan himoya qilishning to\u2018rt ustuni - Factcheck.uz\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-12-30T05:15:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=7952#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=7952\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=7952#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dipfeyklardan himoya qilishning to\u2018rt ustuni\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"description\":\"Har bir faktda xolislik\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"uz-UZ\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Factcheck.uz\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/uzfactcheck\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/FactcheckUz\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\",\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"ikhtiyorrakhman\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dipfeyklardan himoya qilishning to\u2018rt ustuni - Factcheck.uz","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952","og_locale":"uz_UZ","og_type":"article","og_title":"Dipfeyklardan himoya qilishning to\u2018rt ustuni - Factcheck.uz","og_description":"Sun\u2019iy intellektning jadal rivojlanish davrida dipfeyklar va dezinformatsiya xavflari misli ko\u2018rilmagan darajaga yetdi. Feyk raqamli kontent yaratish avvalgidan ham osonlashdi, bu esa demokratiya va ijtimoiy ishonchga jiddiy ta\u2019sir\u2026","og_url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952","og_site_name":"Factcheck.uz","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","article_published_time":"2024-12-30T05:15:02+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1080,"url":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/newsroom-deepfake-feat.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"ikhtiyorrakhman","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@FactcheckUz","twitter_site":"@FactcheckUz","twitter_misc":{"Written by":"ikhtiyorrakhman","Est. reading time":"3 daqiqa"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952"},"author":{"name":"ikhtiyorrakhman","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a"},"headline":"Dipfeyklardan himoya qilishning to\u2018rt ustuni","datePublished":"2024-12-30T05:15:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952"},"wordCount":432,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"articleSection":["Axborot xavfsizligi"],"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952","url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952","name":"Dipfeyklardan himoya qilishning to\u2018rt ustuni - Factcheck.uz","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website"},"datePublished":"2024-12-30T05:15:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952#breadcrumb"},"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=7952#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/factcheck.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dipfeyklardan himoya qilishning to\u2018rt ustuni"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","name":"Factcheck.uz","description":"Har bir faktda xolislik","publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/factcheck.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"uz-UZ"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization","name":"Factcheck.uz","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","contentUrl":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"Factcheck.uz"},"image":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","https:\/\/x.com\/FactcheckUz"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a","name":"ikhtiyorrakhman","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","caption":"ikhtiyorrakhman"},"sameAs":["https:\/\/factcheck.uz"],"url":"https:\/\/factcheck.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7952","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7952"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7952\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7954,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7952\/revisions\/7954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}