{"id":5652,"date":"2023-07-24T09:47:35","date_gmt":"2023-07-24T04:47:35","guid":{"rendered":"https:\/\/factchecking.uz\/?p=5652"},"modified":"2024-05-11T19:57:11","modified_gmt":"2024-05-11T14:57:11","slug":"sifatsiz-ovqat-haqida-sifatli-axborot-bo%ca%bblishi-mumkin-emas-yoxud-reklamaning-aldamchiligi-haqida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652","title":{"rendered":"\u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas\u201d yoxud reklamaning aldamchiligi haqida"},"content":{"rendered":"<p>Bundan 5 yilcha burun \u201cKopirayting\u201d fanidan saboq bergan edim. Darslar juda samarali o\u02bbtdi. Talabalarimning aksariyati keyinchalik shu faoliyat bilan shug\u02bbullanib, 2 ming dollargacha miqdorda maosh olishdi. Menga qo\u02bbng\u02bbiroqlar qilib, minnatdorlik bildirishdi. Bu yutuqlardan juda ruhlandim. So\u02bbngra o\u02bbzimda bor materiallarni jamlab, yetmaganlarini to\u02bbldirib, barcha kopirayterlarga, umuman, keng omma va havaskorlarga mo\u02bbljallangan \u201cKopirayting\u201d o\u02bbquv qo\u02bbllanmasini yoza boshladim. Biroq uni tugatishga vijdonim yo\u02bbl qo\u02bbymadi. Nega deysizmi, u holda eshiting.<\/p>\n<p>Kopirayting buyurtma bo\u02bbyicha matn tayyorlashni nazarda tutuvchi faoliyat turi bo\u02bblib, asosan \u201csotuvchi matn\u201d, ya\u02bcni reklama materiallarini yozishni o\u02bbrgatadi. Reklamada tijoriy maqsadlar so\u02bbz vositasida amalga oshiriladi. Kopirayting ilmi orqali reklama materiallarini, shiorlarini yaratishda ta\u02bcsirchanlik ta\u02bcminlanadi. Odamlarning shu mahsulotni xarid qilishi va bu harakatni tezroq amalga oshirishi uchun ishontirishning barcha ko\u02bbrinishlaridan foydalaniladi.<\/p>\n<p>Biroq meni quyidagi savollar qiynadi: odamlarni bu tarzda ishontirish nechog\u02bbli to\u02bbg\u02bbri? Biz marketing nayrangi sabab qop\u00adqoqmaniyaga uchragan, sog\u02bbliq uchun foydali bo\u02bblmagan ichimlikni haddan ziyod ichayotgan bola, garchi uncha zarur bo\u02bblmasada, reklama sabab mo\u02bbjizaviy ta\u02bcsiriga ishonib, biron-bir mahsulotni xarid qilayotgan yoki xizmatdan foydalanayotgan inson oldida aybdor emasmizmi? Reklama tilidagi bo\u02bbrttirishlar tufayli qishloqda yashovchi sodda dehqon ikki qop jo\u02bbxorisini sotib, bolalariga bir kilo go\u02bbsht olish o\u02bbrniga televizorda ko\u02bbrsatilayotgan lotoreyali mahsulotlarni olsa, bu normal faoliyatmi?<\/p>\n<p>Shularni o\u02bbylab, reklama matnlarini yozishni emas, balki odamlarga ularni to\u02bbg\u02bbri tahlil qilish, to\u02bbg\u02bbri tushunish, manipulyativ ta\u02bcsirlarni aniqlay olishni o\u02bbrgatishim kerak, degan qarorga keldim. Alqissa, kopirayting emas, mediasavodxonlik bo\u02bbyicha ilmiy izlanish\u00adlar olib bordim.<\/p>\n<h4>Reklamaning kuchi takrorda<\/h4>\n<p>Kuzatuvlarimga ko\u02bbra, reklamani qabul qilishda asosiy muammo tafakkurda mantiqiy va tanqidiy fikrlashning o\u02bbchirilishidir. Odamlar reklama qilinayotgan mahsulot yoki tovar yaxshi bo\u02bblgani uchun emas, balki u pul to\u02bblagani uchun maqtalayotganini mohiyatan to\u02bbla anglashmaydi. Qolaversa, reklama matnlarini yaratishda ongga, ong ostiga ta\u02bcsir qilishda qo\u02bbllaniladigan usullar borligini bilishmaydi.<\/p>\n<p>Vaholanki, iqtisodiy axborot reklama ko\u02bbrinishida bo\u02bblib, unda ishontirishning assotsiatsiya, nostalgiya, chiroyli qiyofalar, efemizm, ekstrapolyatsiya, analogiya, chalg\u02bbitish, guruh dinamikasi, yumor, qo\u02bbrquv kabi usullaridan, sotuvchi mediamahsulot yaratishning AIDA, PPPP kabi formulalari va ta\u02bcsir vositalaridan faol foydalaniladi. Axborot ta\u02bcsiri va qamrovini oshirish esa SEO va SMM texnologiyalari orqali amalga oshiriladi. Natijada axborot iste\u02bcmolchilarining xarid jarayonidagi tanlovi reklama, brend mahsulotlar orqali boshqariladi. Ayniqsa, bolalar va o\u02bbsmirlar reklama qilingan mahsulotni tanovul qilishga, brenddagi kiyimni kiyishga, hatto media ta\u02bcsirida kasb tanlashga intiladilar.<\/p>\n<p>Reklamaning asosiy ta\u02bcsiri uning ko\u02bbp takrorlanishidir. E\u02bctibor bergan bo\u02bblsangiz, ba\u02bczida avvaliga g\u02bbashingizga tekkan reklama ham keyinchalik odatiy ahamiyat kasb etadi, hatto o\u02bbzingiz bilmagan holda undagi so\u02bbzlar yoki harakatlarni takrorlay boshlaysiz. Tovush, so\u02bbz va tasvir ongga shu tarzda \u201cquyilib qoladi\u201d.<\/p>\n<p>Jurnalistikada bir gap bor: \u201cTakrorlayvering, takrorlayvering, haqiqatga aylanmasa, men kafil\u201d. Takrorlashning dahshatli kuchi insonning \u201cdasturlay\u201d olishida. Shuning uchun beozorgina gapirib turgan televizoringizni zarurat bo\u02bblmaganda o\u02bbchirib qo\u02bbying. Mobil ilovalarning reklamasiz variantlarini ishlating. Brauzeringizda reklamalarni o\u02bbchirib qo\u02bbyish funksiyasidan foydalaning.<\/p>\n<h4>Sovg\u02bbalardan voz keching<\/h4>\n<p>Agar siz o\u02bbz xarajatlaringiz, qolaversa, fikrlaringiz va harakatlaringizni nazorat qilishni, mustaqil qarashga ega bo\u02bblishni istasangiz, hech qachon tekinga narsa olmang. Sovg\u02bbalar va chegirmali kuponlardan voz keching. Shu zayl ong ostini \u201cqarz\u201dlardan xalos qiling. Chunki siz inson \u2013 ijtimoiy individ sifatida sovg\u02bbani xayrixohlik va e\u02bctibor sifatida qabul qilasiz hamda bunga javoban mana shu brendga sodiqligingizni namoyon eta boshlaysiz. Marketologlar buni juda yaxshi bilishadi.<\/p>\n<p>Ko\u02bbpincha bir narsani xarid qilsangiz, sovg\u02bba qo\u02bbshib beriladi. Bittasini oling, ikkinchisi tekin. Shoshib onlayn buyurtma qilsangiz, qadoqda mahsulot ikkita bo\u02bbladi. O\u02bbrta ichida tekinga uchib, ahmoq bo\u02bblganingiz qoladi.<\/p>\n<p>Demak, sizni manipulyatsiya qilishlarini istamasangiz, hech qachon hech narsani tekinga olmang. Afsuski, bizning dunyoda hech narsa bepul berilmaydi. Sotuv narxlari \u201cin\u02bcom\u201dga ketgan xarajatlarni qoplaydi.<\/p>\n<h4>Ishontirish usullari<\/h4>\n<p>Reklama materiallarini yaratishda ishontirishning assotsiatsiya (bog\u02bblash, o\u02bbxshatish) usuli ko\u02bbp qo\u02bbllaniladi. Unda mahsulot yoki xizmat sizga yoqimli biror narsaga, masalan, xursandchilik, go\u02bbzallik, xavfsizlik, muvaffaqiyat, boylik, mo\u02bbjiza va boshqa tushunchalarga bog\u02bblanadi. Oilangizga g\u02bbamxo\u02bbrlik qilish, g\u02bbalaba qozonish, hayotingizda mo\u02bbjiza sodir bo\u02bblishi, birdaniga boyib ketish holatlari yuz beradiganday tuyuladi. Biroq aslida unday bo\u02bblmaydi. Reklama yoqimli obrazlarga mahsulotni bog\u02bblasa-da, bu narsalar sizning hayotingizda yuz berishini va\u02bcda qilolmaydi.<\/p>\n<p>Ba\u02bczi reklamalar mazmunida hamma shu narsani xarid qilyapti yoki aqlli kishilarning barchasi shunday qiladi, degan qarash mavjud bo\u02bblishi mumkin. Bu qadam-baqadam usuli. Agar reklamada ko\u02bbp odam ishtirok etgan bo\u02bblsa, sergak tortishingiz kerak. Chunki inson ijtimoiy individ sifatida konformizmga, ya\u02bcni boshqalarning harakatlarini ko\u02bbr-ko\u02bbrona qaytarishga moyil. Masalan, bozorga borgan kishi boshqalar biror mahsulotga navbatda turgan bo\u02bblsa, o\u02bbsha mahsulot unchalik zarur bo\u02bblmasa ham navbatga turib olgisi kelib qoladi. Bu siz ham uni olishingiz shart degani emas. Kerak bo\u02bblmasa, olmang, tamom-vassalom!<\/p>\n<p>Chiroyli odamlar usulida biror mahsulotni iste\u02bcmol qilsangiz yoki biror kosmetikani ishlatsangiz, siz ham shunday ko\u02bbrinishga ega bo\u02bblasiz, \u00addeyilmoqchi bo\u02bbladi, biroq bunga va\u02bcda berilmaydi. Mashhur odamlar usuli ham shu tariqa \u00ade\u02bctiborimizni qozonishga qaratilgan. Biroq mashhurlar bu reklamada chiqish uchun katta mablag\u02bb olishini bilishimiz, u bizning mustaqil qaror qabul qilishimizga ta\u02bcsir qilmasligiga erishishimiz kerak. Ekspertlar usulida olimlar, o\u02bbqituvchilar, shifokorlar va boshqa mutaxassislar reklamada ko\u02bbrinish berishadi. Ular shunchaki aktyorlar ekanini nazardan qochirmang. Taqrizlar usulida mahsulotga taalluqli turli hujjatlar keltiriladi. Biroq bir o\u02bbylab ko\u02bbring, nimaga shuncha sertifikatga ega bo\u02bblgan dori aptekada sotilmayapti?<\/p>\n<p>Auditoriya bu usullardan zerikkan paytda oddiy odamlar usuli yordamga keladi. Unda mahsulot siz kabi oddiy va odmi inson tomonidan namoyish etiladi. Siz o\u02bbzingizni unga qiyoslab, qanoat hosil qilasiz, ko\u02bbnglingiz ko\u02bbtariladi. Supermen yoki yulduzlar oldidagi kabi o\u02bbzingizni nochor-notavon his qilmaysiz. Pirovardida u taklif etayotgan mahsulotga xayrixohlik va qiziqish bildirasiz.<\/p>\n<p>Reklamada ko\u02bbpincha sizda boshqacharoq kayfiyat va holat paydo qilishga urinishlar kuzatiladi. Jumladan, qo\u02bbrquv usulida \u201cyechim\u201d (ya\u02bcni, mahsulot yoki xizmat)ni ilgari surish uchun sizga yoqmaydigan yoki qo\u02bbrqitadigan narsalardan foydalaniladi. U og\u02bbriq beruvchi formula shaklida ham ifodalanadi. Bu semizlik, o\u02bbqishga kirolmay qolish, yuqori miqdordagi qarz kabi yoqimsiz, muammoli holatlar bo\u02bblishi mumkin.<\/p>\n<p>Kulganimizda o\u02bbzimizni yaxshi his qilishimiz sababli reklama beruvchi ba\u02bczida bizni kulishga majbur qiladi, so\u02bbngra o\u02bbz mahsuloti yoki logotipini namoyish qilishga kirishadi, bu bilan mahsulotiga nisbatan yaxshi kayfiyat uyg\u02bbotishga intiladi. Keyin o\u02bbsha mahsulotni do\u02bbkonda ko\u02bbrganimizda shu kayfiyatni takrorlagimiz kelib qoladi. Ko\u02bbp sonli reklamalarda yumordan foydalaniladi, chunki bu ishontirishning qudratli texnikasi hisoblanadi.<\/p>\n<p>Reklama tilidagi kuchaytirishlar \u2013 eng yaxshi, eng tezkor, eng arzon; qiyoslashlar \u2013 ko\u02bbproq, yaxshiroq, arzonroq, kaloriyasi kamroq; ajoyib, hamisha, hayratomuz kabi mubolag\u02bbalar va mahsulotni maqtash uchun bo\u02bbrttirishning boshqa ko\u02bbplab ko\u02bbrinishlarini intensivlik usuliga misol qilib keltirish mumkin.<\/p>\n<p>Shuningdek, reklama beruvchilar bizni xushomad orqali osongina boshqaradi: katta harflardagi Siz yaxshi ishlayotganingizni, bunga haqli ekanligingizni e\u02bctirof etish barobarida o\u02bbz mahsulotini taqdim etadi. Garchi, maqtovlar yoqsa ham, unga erib ketmang, reklama mazmunini tahlil qiling. Mahsulot xususiyatlari reklamada keltirilgani bilan mosmi-yo\u02bbqmi, shuni tekshiring.<\/p>\n<p>Nostalgiya (sog\u02bbinch) usuli insonlar o\u02bbtmishdagi yomonliklarni unutishga, yaxshi xotiralar bilan yashashga moyilligi sababli samara beradi. Bu turdagi reklamada ehtimol bolaligingizdagi muzqaymoq ta\u02bcmi va\u02bcda qilinar, biroq u ham sizni ishontirishga qaratilgan texnika ekanini esdan chiqarmang.<\/p>\n<p>Reklamada aksiya muddati, mahsulotlar soni cheklangani haqida gapirilsa, bilingki, yana sizni ishontirishga va boshqarishga harakat qilishmoqda, shoshilinch qaror chiqarishga majburlashmoqda. Bunga aldanmang, shoshmasdan qaror qabul qiling.<\/p>\n<h4>Formulalar yanada ta\u02bcsirchan<\/h4>\n<p>Reklamani odamlar reklama beruvchilar istaganidek ishonuvchanlik bilan qabul qilishi uchun boshqa qator formulalardan ham foydalaniladi. Masalan, RRRR (Picture \u2013 Promise \u2013 Prove \u2013 Push). Ya\u02bcni, biror chiroyli qiyofaga ega surat ko\u02bbrsatilib, siz ham shunday bo\u02bblishingizga va\u02bcda beriladi, faktlar isbotlanadi va xaridni amalga oshirish so\u02bbraladi.<\/p>\n<p>Yoki mumtoz formula AIDA (Attention \u2013 Interest \u2013 Desire \u2013 Action)da diqqat jalb etiladi, qiziqish uyg\u02bbotiladi, xohish paydo qilinadi, harakatga undaladi. \u201cBefore \u2013 After \u2013 Bridge\u201d formulasiga ko\u02bbra, \u201coldin\u201d (Before) sizning olamingiz ko\u02bbrsatiladi, \u201ckeyin\u201d (after) unda mavjud muammolar yechim top\u00adgani hamda bu olamga qanday \u201cko\u02bbprik\u201d (bridge) orqali kirish mumkinligi reklama qilinayotgan mahsulot vositasida namoyish etiladi. Insonlarga ta\u02bcsir o\u02bbtkazishni nazarda tutuvchi bunday formulalar ko\u02bbp.<\/p>\n<p>Bundan tashqari, global tarmoqda biron-bir mavzu bo\u02bbyicha qidiruvga kalit so\u02bbz kiritganingizda qidiruv natijalari oynasida dastlabki ma\u02bclumotlar aksariyat hollarda reklama huquqi, undan keyin ham SEO (qidiruv tizimlari optimizatsiyasi) qonuniyatlari asosida joylanishini esdan chiqarmang. Shuning uchun qidiruvda chiqqan birinchi saytlargagina emas, keyingi sahifalarga ham mo\u02bbralab qo\u02bbying, ancha yaxshi manbalarga duch kelasiz.<\/p>\n<h4>Uchinchi to\u02bblqin mohiyati<\/h4>\n<p>Marketing va reklama tadqiqotlari doirasida ahamiyatli shaxslardan biriga aylangan mutaxassis Styuart Jonson \u201cNetwork Marketing Lifestyles\u201d jurnaliga bergan intervyusida \u201cInternet \u2013 reklama \u2013 biznes\u201d hamkorligining rivojlanish bosqichiga uch to\u02bblqinli tasnif bergan. Uchinchi to\u02bblqinni \u201cIste\u02bcmolchi \u2013 iste\u02bcmolchi uchun\u201d deb nomlagan. Buni ishlab chiqaruvchilar xaridor uchun kurashda reklamaga millionlab dollar sarflayotgan bosqich deyish mumkin. Bozorda mahsulotlar assortimenti juda kengligi sabab iste\u02bcmolchi qay bir mahsulotni tanlashini bilmay, ikkilanib qoladi.<\/p>\n<p>Biznes vakillari esa uni o\u02bbz mijoziga aylantirish uchun reklamaga zo\u02bbr berishadi. Endilikda mahsulotlar kurashi reklamalar kurashiga ko\u02bbchdi. Internetda paydo bo\u02bblgan minglab reklamalar xaridor nigohida, ayniqsa, auditoriyaning idroki oshayotgan va tajribasi o\u02bbsayotgan sharoitda absurdga aylanadi. Natijada iste\u02bcmolchi muayyan mahsulotni sotib olishda muqaddam undan foydalangan boshqa iste\u02bcmolchining axborotiga qiziqadi. Ish fikrlar va maslahatlarga o\u02bbtadi, \u201cIste\u02bcmolchi \u2013 iste\u02bcmolchi uchun\u201d ishlay boshlaydi.<\/p>\n<p>Demak, biror mahsulot haqida mijozlar fikri berilsa, uning ham uyushtirilganligi ehtimoli yuqori. Ijobiy fikrlar, sharhlar, munosabatlar buyurtma asosida tayyorlanmoqda va ijtimoiy tarmoqlarga joylanmoqda.<\/p>\n<p>Albatta, reklama to\u02bbliq holda salbiy hodisa emas. Uning xabardor etish funksiyasi birlamchi ahamiyatga ega bo\u02bblib, odamlarga zarur mahsulot va xizmatlar haqida ma\u02bclumot berib, naf keltiradi. Faqat reklama mazmuni haqiqatga mos bo\u02bblsin. U mijozlarni aldamasligi va behuda umidvor qilmasligi kerak. Odamlar reklamadagi bo\u02bbrttirishlar haqqoniylikdan chetga chiqqanida buni aniqlay olishlari va oqilona baholashlari shart. \u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas!\u201d degan shior esa har doim reklamani baholashning asosiy tamoyili hisoblanishi lozim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bundan 5 yilcha burun \u201cKopirayting\u201d fanidan saboq bergan edim. Darslar juda samarali o\u02bbtdi. Talabalarimning aksariyati keyinchalik shu faoliyat bilan shug\u02bbullanib, 2 ming dollargacha miqdorda maosh olishdi. Menga qo\u02bbng\u02bbiroqlar\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[72],"tags":[],"class_list":["post-5652","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-axborot-xavfsizligi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas\u201d yoxud reklamaning aldamchiligi haqida - Factcheck.uz<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uz_UZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas\u201d yoxud reklamaning aldamchiligi haqida - Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bundan 5 yilcha burun \u201cKopirayting\u201d fanidan saboq bergan edim. Darslar juda samarali o\u02bbtdi. Talabalarimning aksariyati keyinchalik shu faoliyat bilan shug\u02bbullanib, 2 ming dollargacha miqdorda maosh olishdi. Menga qo\u02bbng\u02bbiroqlar\u2026\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-24T04:47:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-05-11T14:57:11+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 daqiqa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5652#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5652\"},\"author\":{\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\"},\"headline\":\"\u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas\u201d yoxud reklamaning aldamchiligi haqida\",\"datePublished\":\"2023-07-24T04:47:35+00:00\",\"dateModified\":\"2024-05-11T14:57:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5652\"},\"wordCount\":1626,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Axborot xavfsizligi\"],\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5652#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5652\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5652\",\"name\":\"\u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas\u201d yoxud reklamaning aldamchiligi haqida - Factcheck.uz\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-07-24T04:47:35+00:00\",\"dateModified\":\"2024-05-11T14:57:11+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5652#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5652\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5652#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas\u201d yoxud reklamaning aldamchiligi haqida\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"description\":\"Har bir faktda xolislik\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"uz-UZ\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Factcheck.uz\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/uzfactcheck\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/FactcheckUz\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\",\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"ikhtiyorrakhman\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas\u201d yoxud reklamaning aldamchiligi haqida - Factcheck.uz","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652","og_locale":"uz_UZ","og_type":"article","og_title":"\u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas\u201d yoxud reklamaning aldamchiligi haqida - Factcheck.uz","og_description":"Bundan 5 yilcha burun \u201cKopirayting\u201d fanidan saboq bergan edim. Darslar juda samarali o\u02bbtdi. Talabalarimning aksariyati keyinchalik shu faoliyat bilan shug\u02bbullanib, 2 ming dollargacha miqdorda maosh olishdi. Menga qo\u02bbng\u02bbiroqlar\u2026","og_url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652","og_site_name":"Factcheck.uz","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","article_published_time":"2023-07-24T04:47:35+00:00","article_modified_time":"2024-05-11T14:57:11+00:00","author":"ikhtiyorrakhman","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@FactcheckUz","twitter_site":"@FactcheckUz","twitter_misc":{"Written by":"ikhtiyorrakhman","Est. reading time":"8 daqiqa"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652"},"author":{"name":"ikhtiyorrakhman","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a"},"headline":"\u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas\u201d yoxud reklamaning aldamchiligi haqida","datePublished":"2023-07-24T04:47:35+00:00","dateModified":"2024-05-11T14:57:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652"},"wordCount":1626,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"articleSection":["Axborot xavfsizligi"],"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652","url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652","name":"\u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas\u201d yoxud reklamaning aldamchiligi haqida - Factcheck.uz","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website"},"datePublished":"2023-07-24T04:47:35+00:00","dateModified":"2024-05-11T14:57:11+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652#breadcrumb"},"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5652#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/factcheck.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cSifatsiz ovqat haqida sifatli axborot bo\u02bblishi mumkin emas\u201d yoxud reklamaning aldamchiligi haqida"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","name":"Factcheck.uz","description":"Har bir faktda xolislik","publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/factcheck.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"uz-UZ"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization","name":"Factcheck.uz","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","contentUrl":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"Factcheck.uz"},"image":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","https:\/\/x.com\/FactcheckUz"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a","name":"ikhtiyorrakhman","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","caption":"ikhtiyorrakhman"},"sameAs":["https:\/\/factcheck.uz"],"url":"https:\/\/factcheck.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5652","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5652"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7373,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5652\/revisions\/7373"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}