{"id":5556,"date":"2023-07-09T12:06:48","date_gmt":"2023-07-09T07:06:48","guid":{"rendered":"https:\/\/factchecking.uz\/?p=5556"},"modified":"2024-05-11T19:57:22","modified_gmt":"2024-05-11T14:57:22","slug":"beruniy-axborotlarni-qanday-tekshirgan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556","title":{"rendered":"Beruniy axborotlarni qanday tekshirgan?"},"content":{"rendered":"<p>Buyuk olim va mutafakkir Abu Rayhon Beruniy (973\u20131048) \u201cKitob al-jamohir fi ma\u02bcrifat al-javohir\u201d (Mineralogiya) asarining \u201cZumrad haqidagi hikoyalar\u201d bobida zumrad to\u02bbg\u02bbrisidagi turli voqea va afsonalarni keltirib, ularning haqiqatga mos kelishi yoki kelmasligini tekshiradi. Bo\u02bblgan va bo\u02bblmagan safsatalarning xayoliy uydirmalar ekani to\u02bbg\u02bbrisida so\u02bbz ketadi. Xususan, zulmat yurti (go\u02bbyo zumrad, zabarjadlar qorong\u02bbilik mamlakatida bo\u02bbladi) xususidagi afsona. Beruniy butun Yer yuzida to\u02bbla qorong\u02bbilik bo\u02bbladigan birorta ham yer yo\u02bbqligi, faqat to\u02bbrt tomoni va usti berk joygina bundan mustasnoligi, biroq yilning olti oyida qorong\u02bbi bo\u02bblib turadigan joylar borligi haqida gapirilishi, qolgan olti oyi uzluksiz yorug\u02bb bo\u02bblishini ta\u02bckidlaydi. \u201cHayotim nomiga qasam ichamanki, zulmatdan olinadigan zumrad (zulmoniy) haqida gap ketganda chiroqsiz ishlab bo\u02bblmaydigan konlarni ko\u02bbzda tutmoq mumkin, xolos\u201d.<\/p>\n<p>Zumradga qarasa, zaharli ilonlarning ko\u02bbzi oqib tushishi kabi gaplarni Beruniy uydirma sifatida rad qiladi. Hatto bu \u201cKitob al-xavvos\u201d kabi manbalarda, Abu Nasr al-Utbiy asarlarida ham aks etgan. U juda ko\u02bbp tajribalar orqali shunday xulosaga kelganini bildiradi. Beruniy zumradli munchoqni ilonga o\u02bbrab, zumrad donalarini ilonli savat tagiga sepadi, zumradni ipga bog\u02bblab, ilonning ko\u02bbz oldida silkitadi, bu ishni to\u02bbqqiz oy issiqni issiq, sovuqni sovuq demay bajaradi. Hech qanday natija bo\u02bblmaydi.<\/p>\n<p>\u201cYomg\u02bbir chaqiruvchi tosh\u201d \u2013 \u201cHajar jolib lil matar\u201d bobida ham faktchekingga oid misollar ko\u02bbplab uchraydi. Beruniy shunday xususiyatga ega deb ovoza bo\u02bblgan toshlar to\u02bbg\u02bbrisida so\u02bbzlaydi, u afsonalarning uydirma ekanini tajriba va nazariyadan olingan xulosalar bilan isbotlaydi.<\/p>\n<p>Ar-Roziy \u201cXususiyatlar haqidagi kitob\u201dda turklar mamlakatida qarluqlar, bajanaqlar va qipchoqlar oralig\u02bbida bir dovon bor, deydi. U yerdan qo\u02bbshin yoki poda o\u02bbtganda, ulovning tuyog\u02bbi kigiz bilan bog\u02bblanar ekan, aks holda ulovning tuyog\u02bbi yo\u02bbldagi toshlarga tegib qora chang ko\u02bbtarilar va yomg\u02bbir yog\u02bba boshlar ekan. Yana deydilarki, odam qo\u02bbliga bu toshni olib suvga tushsa yoki bu toshni og\u02bbziga solib, qo\u02bbli bilan har xil harakatlar qilsa, yomg\u02bbir yog\u02bba boshlar emish. \u201cKitob an-nuhob\u201dda ham yomg\u02bbir yog\u02bbdiruvchi tosh haqida gapirilgan. Demak, o\u02bbsha davrning ko\u02bbplab odamlari bunga ishongan.<\/p>\n<p>Beruniyning huzuriga bir turk shunday toshni keltiradi, uni xursandchilik bilan surishtirmay qabul qiladi deb o\u02bbylaydi. \u201cYog\u02bbingarchilik mavsumi bo\u02bblmagan paytda u bilan yomg\u02bbirni chaqir. Yoki yog\u02bbingarchilik mavsumida men so\u02bbragan paytda yomg\u02bbir yog\u02bbdir. Shunda men sening qo\u02bblingdan bu toshni olaman va sen istagan narsani, hatto ortig\u02bbi bilan beraman\u201d, deydi Beruniy. U odam toshni suvga solib suvni ko\u02bbkka socha boshladi, bu harakatlarni u turli qiyqiriq va duolar bilan olib borgan edi. O\u02bbsha odam sochgan suv yerga qaytib tushadi, ammo hech qanday yomg\u02bbir yog\u02bbmaydi. Shunga qaramay, odamlar bu toshning kuchiga ishonadi, hozir bo\u02bblgan kishilar bu faqat turklar yerida yuz berishi mumkin, deydi. Bu yerda ommaga, tipik auditoriyaga xos xususiyatlar ko\u02bbzga tashlanadi.<\/p>\n<p>Zamonaviy auditoriyada ham shunday. Gyustav Lebon \u201cXalq va omma psixologiyasi\u201dda yozganidek, \u201cOmma (tolpa)ga eng oddiy va odmi hissiyotlar tanish, o\u02bbzini ishontirgan istalgan fikr, g\u02bboya va maslakni mutlaq haqiqat yoki mutlaq xato deb qabul qilishi mumkin. Omma hech qachon haqiqatni bilishga harakat qilmaydi, kim uni ishontirsa, unga ergashadi, kim uni tafakkur qilishga undasa, uning qurboniga aylanadi\u201d.<\/p>\n<p>Shunday qilib, Beruniy har qanday uydirmalarni rad qiladi, har bir holatni ilmiy asosda izohlaydi. Do\u02bbl qaytaruvchi toshlar haqida hikoya qilar ekan, Hindistonda brahmanlar so\u02bbzini tekshirib ko\u02bbruvchi, tabiat hodisasini tushuntirib beruvchi hech kim yo\u02bbqligini tilga olgan. Haqiqatgo\u02bby olim ham amaliy faoliyatida, ham ilmiy tadqiqotlarida haqiqatdan hech qachon chekingan emas. U hamisha rostgo\u02bbylik bilan ish tutgani, chin fikrlarni izhor etgani axborot savodxonligi, madaniyati yuzasidan ahamiyatlidir.<\/p>\n<p>\u201cHindiston\u201d asarida mediasavodxonlik nuqtayi nazaridan ahamiyatli bo\u02bblgan o\u02bbrinlar ko\u02bbp, masalan, ko\u02bbz bilan ko\u02bbrilgan voqelik va boshqa birov orqali yetkazilgan xabarning, ya\u02bcni reallik va reprezentatsiyaning farqini ko\u02bbrsatib beradi. \u201cXabar ko\u02bbz bilan ko\u02bbrgandek bo\u02bblmaydi, degan kishining so\u02bbzi juda to\u02bbg\u02bbridir. Chunki ko\u02bbrish ko\u02bbringan narsaning o\u02bbzi bor paytida va o\u02bbz joyida turganida qarovchi ko\u02bbzning uni uchratishidan iboratdir. Xabarga yolg\u02bbon-yashiqlar qo\u02bbshilmaganida, u ko\u02bbrishga nisbatan ortiqroq o\u02bbrinda turgan bo\u02bblar edi&#8230; So\u02bbngra odatda bo\u02bblishi mumkin bo\u02bblgan narsa haqida berilgan xabar bir xilda [farqsiz] rost va yolg\u02bbon bo\u02bblaveradi; xabar xabar beruvchilar sababli rostlik va yolg\u02bbonlik tusini oladi. Chunki odamlarning maqsadlari xilma-xil, xalqlar o\u02bbrtasida tortishish va talashish ko\u02bbp\u201d. Manfaatlar to\u02bbqnashuvi, axborot tarqatishning inson omili bilan bog\u02bbliqligi talqin turli-tumanligi, yolg\u02bbon axborot paydo bo\u02bblishiga sabab bo\u02bbladi. Buyuk mutafakkir yolg\u02bbondan ogohlantiradi.<\/p>\n<p>Bu mediata\u02bclimdagi reprezentatsiya reallikning o\u02bbrnini bosa olmasligi, u reallikka mos bo\u02bblishi mumkinligi yoki uni inkor qilish prinsipining aynan o\u02bbzidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Buyuk olim va mutafakkir Abu Rayhon Beruniy (973\u20131048) \u201cKitob al-jamohir fi ma\u02bcrifat al-javohir\u201d (Mineralogiya) asarining \u201cZumrad haqidagi hikoyalar\u201d bobida zumrad to\u02bbg\u02bbrisidagi turli voqea va afsonalarni keltirib, ularning haqiqatga\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[72],"tags":[],"class_list":["post-5556","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-axborot-xavfsizligi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Beruniy axborotlarni qanday tekshirgan? - Factcheck.uz<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uz_UZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Beruniy axborotlarni qanday tekshirgan? - Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Buyuk olim va mutafakkir Abu Rayhon Beruniy (973\u20131048) \u201cKitob al-jamohir fi ma\u02bcrifat al-javohir\u201d (Mineralogiya) asarining \u201cZumrad haqidagi hikoyalar\u201d bobida zumrad to\u02bbg\u02bbrisidagi turli voqea va afsonalarni keltirib, ularning haqiqatga\u2026\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-09T07:06:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-05-11T14:57:22+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 daqiqa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5556#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5556\"},\"author\":{\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\"},\"headline\":\"Beruniy axborotlarni qanday tekshirgan?\",\"datePublished\":\"2023-07-09T07:06:48+00:00\",\"dateModified\":\"2024-05-11T14:57:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5556\"},\"wordCount\":784,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Axborot xavfsizligi\"],\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5556#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5556\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5556\",\"name\":\"Beruniy axborotlarni qanday tekshirgan? - Factcheck.uz\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-07-09T07:06:48+00:00\",\"dateModified\":\"2024-05-11T14:57:22+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5556#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5556\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5556#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Beruniy axborotlarni qanday tekshirgan?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"description\":\"Har bir faktda xolislik\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"uz-UZ\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Factcheck.uz\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/uzfactcheck\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/FactcheckUz\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\",\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"ikhtiyorrakhman\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Beruniy axborotlarni qanday tekshirgan? - Factcheck.uz","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556","og_locale":"uz_UZ","og_type":"article","og_title":"Beruniy axborotlarni qanday tekshirgan? - Factcheck.uz","og_description":"Buyuk olim va mutafakkir Abu Rayhon Beruniy (973\u20131048) \u201cKitob al-jamohir fi ma\u02bcrifat al-javohir\u201d (Mineralogiya) asarining \u201cZumrad haqidagi hikoyalar\u201d bobida zumrad to\u02bbg\u02bbrisidagi turli voqea va afsonalarni keltirib, ularning haqiqatga\u2026","og_url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556","og_site_name":"Factcheck.uz","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","article_published_time":"2023-07-09T07:06:48+00:00","article_modified_time":"2024-05-11T14:57:22+00:00","author":"ikhtiyorrakhman","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@FactcheckUz","twitter_site":"@FactcheckUz","twitter_misc":{"Written by":"ikhtiyorrakhman","Est. reading time":"4 daqiqa"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556"},"author":{"name":"ikhtiyorrakhman","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a"},"headline":"Beruniy axborotlarni qanday tekshirgan?","datePublished":"2023-07-09T07:06:48+00:00","dateModified":"2024-05-11T14:57:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556"},"wordCount":784,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"articleSection":["Axborot xavfsizligi"],"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556","url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556","name":"Beruniy axborotlarni qanday tekshirgan? - Factcheck.uz","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website"},"datePublished":"2023-07-09T07:06:48+00:00","dateModified":"2024-05-11T14:57:22+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556#breadcrumb"},"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5556#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/factcheck.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Beruniy axborotlarni qanday tekshirgan?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","name":"Factcheck.uz","description":"Har bir faktda xolislik","publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/factcheck.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"uz-UZ"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization","name":"Factcheck.uz","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","contentUrl":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"Factcheck.uz"},"image":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","https:\/\/x.com\/FactcheckUz"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a","name":"ikhtiyorrakhman","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","caption":"ikhtiyorrakhman"},"sameAs":["https:\/\/factcheck.uz"],"url":"https:\/\/factcheck.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5556"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7374,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5556\/revisions\/7374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}