{"id":5236,"date":"2023-03-28T17:03:35","date_gmt":"2023-03-28T12:03:35","guid":{"rendered":"https:\/\/factchecking.uz\/?p=5236"},"modified":"2024-05-15T15:41:26","modified_gmt":"2024-05-15T10:41:26","slug":"xato-qildikmi-shundoq-mavzuni-yopmaymiz-o%ca%bbzbek-jurnalistlari-faktcheking-haqida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236","title":{"rendered":"\u201cXato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz\u201d \u2013 o\u02bbzbek jurnalistlari faktcheking haqida"},"content":{"rendered":"<p>Factchecking.uz loyihasi o\u02bbzbekistonlik taniqli jurnalistlarga faktchekingning ahamiyati, sohadagi vaziyat, zarur instrumentlardan foydalanish, feyklar bilan bog\u02bbliq shaxsiy tajribalar kabi bir necha savollar bilan murojaat qildi.<\/p>\n<h3>\u2013 Faktcheking qilish jurnalist uchun qanchalik muhim?<\/h3>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i.ibb.co\/BqvgZzn\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png\" alt=\"Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post\" \/><\/p>\n<p><strong>Jamshid Niyozov, kun.uz sayti jurnalisti:<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Jurnalistikadagi eng muhim qonuniyatlardan biri ma\u02bclumotning haqqoniyligini tekshirish. Bitta ma\u02bclumotni bir-biridan mustaqil kamida ikki yo uchta manba tasdiqlashi kerak. Keyingi paytda bolalar, qizlar o\u02bbg\u02bbirlanayotgani haqida ko\u02bbplab audio va videolar tarqalmoqda. Deylik, yaqinda Surxondaryoda dahshatli zilzila bo\u02bblishi haqida gap-so\u02bbz tarqalib odamlar ko\u02bbchaga\u00a0<a href=\"https:\/\/kun.uz\/news\/2023\/02\/24\/surxondaryoda-yer-qimirlashi-togrisidagi-xabarlar-yolgon-viloyat-hokimligi\">chiqib olishdi<\/a>. Bu haqda xabar berganlardan so\u02bbrab surishtirsangiz karnayda e\u02bclon qilindi, falonchi qarindoshimizning ishxonasida ogohlantiribdi, falonchi qo\u02bbshnim aytdidan jo\u02bbyaliroq gapni aytisholmadi. Bu xabarni tarqatgan ilk manbani-ku topishning imkoni ham bo\u02bblmadi. Odatda vahimali axborot tez tarqaladi.<\/p>\n<p>Afsuski, jurnalistlar ham bu ma\u02bclumotlarni tarqatuvchilari bo\u02bblib qolishadi. Bunga esa foto, video va audio ko\u02bbrinishidagi ma\u02bclumotlarni faktcheking qilish bilan bog\u02bbliq malaka yetishmasligi sabab bo\u02bbladi deb o\u02bbylayman. Jurnalistlarga har chorakda kamida bir marta shu mavzuda seminarlar o\u02bbtkazib borilishi kerak, nazarimda.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i.ibb.co\/6YQP3p8\/Mirolim.png\" alt=\"Mirolim\" \/><\/p>\n<p><strong>Mirolim Isajonov, Gazeta.uz jurnalisti:<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Jurnalistni professional sifatida shakllantiruvchi omillardan biri bu faktchekingdir. Aynan faktcheking jurnalist va blogerni ham bir biridan ajratib turadi. Ya\u02bcni jurnalist faktcheking qilish orqali axborotni ommaga uzatadi, aynan shu omil professionallikdan dalolat desam adashmagan bo\u02bblaman.<\/p>\n<p>Jurnalist faktcheking qilmasa va natijada axborot yolg\u02bbon bo\u02bblib chiqsa, o\u02bbquvchilarning jurnalistga ishonchi so\u02bbnishi mumkin. Xulosa qilib aytganda faktcheaking professionallikning bir jihati.<\/p>\n<p>Shuningdek jurnalist faktcheking qilib axborot bermasa u javobgarlikka tortilishi ham mumkin. Chunki u ikkala tomonni ham eshitmasa, tinglanmagan ikkinchi tomon uni sudga berishi mumkin. Shu uchun ham jurnalist birlamchi axborotga ishonib qolmay, uni atroflicha o\u02bbrganib keyin uni ommaga berishi kerak.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i.ibb.co\/mb77nvv\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png\" alt=\"Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post\" \/><\/p>\n<p><strong>Zebo Namozova, \u201cIshonch\u201d gazetasi jurnalisti:<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 Faktcheking qilish bugungi kunda juda ham muhim. Sababi axborot juda ko\u02bbp. Bitta ma\u02bclumotga turli qarashlar mavjud. Agar ma\u02bclumot tekshirilmasa, o\u02bbrganib chiqilmasa yolg\u02bbon ma\u02bclumotni e\u02bclon qilish ehtimoli katta. Bu esa auditoriyani ushbu nashrga nisbatan ishonchini yo\u02bbqotadi, sudma-sud yurishga olib kelishi mumkin. Shuningdek mazkur axborotni e\u02bclon qilgan jurnalistning nufuzi ham tushadi. Shu bilan birga yolg\u02bbon axborot e\u02bclon qilinishi ommaga turlicha ta\u02bcsir qilishi mumkin. Deylik u xalq hayotiga tegishli bo\u02bblsa, odamlarning siqilishiga va stressiga ham sabab bo\u02bblishi mumkin.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i.ibb.co\/3mW94QL\/yulduz.png\" alt=\"yulduz\" \/><\/p>\n<p><strong>Yulduz Olimova, \u201cMening yurtim\u201d telekanali jurnalisti:<\/strong><\/p>\n<p>\u2013 O\u02bbzini hurmat qilgan har bir jurnalist uchun faktcheking muhim hisoblanadi. O\u02bbzimdan misol qilib aytsam. Jurnalistsiz. Xato xabar yoki yolg\u02bbon axborot berishga haqqingiz yo\u02bbq To\u02bbg\u02bbri xatolar qilinadi. Lekin imkon darajasida har bitta axborotni chig\u02bbiriqdan o\u02bbtkazib keyin ommaga taqdim etish lozim. Bunda so\u02bbz mas\u02bculiyati bor. Sizning nashringiz sizga katta ishonch bildirgan. Auditoriyangiz ishonchini poymol qilmaslik uchun ham faktcheking juda ham muhim narsa hisoblanadi. O\u02bbzi jurnalist zoti har bir narsaga shubha bilan qarashi lozim. Shaxsan o\u02bbzim shundayman hech narsaga ishonmayman. Hatto rasmiy manbada keltirilganini ham tekshirib ko\u02bbrishga harakat qilaman.<\/p>\n<h3>\u2013 O\u02bbzbekistonda jurnalist va blogerlarning axborot taratishdan avval uni tekshirishi, faktlarni o\u02bbrganib chiqishi bo\u02bbyicha vaziyat qanday?<\/h3>\n<p><strong>Jamshid Niyozov:<\/strong>\u00a0Jurnalistlarda bu yaxshiroq shakllangan. Chunki u nimanidir tarqatmoqchi bo\u02bblgan bilan muharrirlari, bo\u02bblim boshliqlari, bosh muharrir uni o\u02bbtkazmaydi. Ma\u02bclumotni tekshirishni talab qiladi. Ammo jurnalist yoki muharrirlar orasida ham ichki intuitsiya yoki ko\u02bbp yillik tajribasiga tayanib qaysidir ma\u02bclumotni tekshirmasdan ommaga e\u02bclon qilib yuborish holatlari ham uchrab turadi. Bunday xabarlarni esa 404 taqdiri kutadi.<\/p>\n<p>Blogerlar esa o\u02bbziga xon, ko\u02bblankasi maydon. Ko\u02bbp hollarda tekshirilmagan ma\u02bclumotlar, feyklar, mish-mishlar aynan ular tomonidan tarqatiladi. Namanganda uyma-uy sakrab yurgan noma\u02bclum maxluq paydo bo\u02bblgani, bola o\u02bbg\u02bbrilari ularning organini olib sotish bilan shug\u02bbullanishi (yana ko\u02bbplab vahimali feyklar bor, hozir esga tushmayapti) kabi mavzulardagi videolarni bunga misol keltirish mumkin.<\/p>\n<p>Buning ortida ko\u02bbp prosmotr yig\u02bbish, bu orqali obunachilarini ko\u02bbpaytirish yotibdi va buni nazorat qiluvchi organlar ham muammoga aytarli e\u02bctibor qaratmayapti.<\/p>\n<p><strong>Mirolim Isajonov:<\/strong>\u00a0O\u02bbzbekistonda ayrim internet nashrlarigina axborotni o\u02bbrganib, uni ommaga uzatadi. Biroq ba\u02bczi xususiy saytlar birlamchi ma\u02bclumotga tayanib ham axborotni uzatishiga ko\u02bbp guvoh bo\u02bblyapmiz. Ya\u02bcni ular blogerlar va rasmiy maqomga ega bo\u02bblmagan kanallarga tayanib ham axborot berishadi. Menimcha, blogerdan internet saytlarining farqi shundaki nashrlar ikkala tomonni o\u02bbrganib, xolis axborot beradi. Blogerlar esa eshitganini axborot sifatida e\u02bclon qilaveradi. Jurnalist esa faqatgina faktga tayanadi. Biroq ayrim saytlar faktcheking qilmaydi. Rasmiy axborot chiqishini kutmay, birlamchi axborotni e\u02bclon qilish holatlari ham yo\u02bbq emas.<\/p>\n<p>Agar saytlar birlamchi axborotni e\u02bclon qilsa-yu, undan so\u02bbng rasmiy munosabatlar ham ommaga uzatilsa-da, o\u02bbquvchining ongida birinchi yolg\u02bbon yoki tekshirilmagan axborot qoladi. Keyingi ma\u02bclumotlarga ishontirish qiyin. Rasmiy saytlarning farqi ham shundaki ular birlamchi ma\u02bclumotdan so\u02bbng rasmiy izohlar, munosabatlarni kutadi yoki o\u02bbzi olib e\u02bclon qiladi.<\/p>\n<p>Ba\u02bczida ayrim mutasaddilarning OAVlarda bor vaziyatni yashirgan holda maqtovlardan iborat ma\u02bclumotlarni aytadi. Bu xuddi shu tarzda ommaga ham e\u02bclon qilinadi. Biroq Statistika qo\u02bbmitasi yoki Xalqaro tashkilotlarning axborotlarini solishtirganimizda mutasaddining axboroti haqiqatga to\u02bbg\u02bbri kelmasligini ko\u02bbrishimiz mumkin. Shu sabab har qaysi mutasaddining axborotini e\u02bclon qilayotganda faktchekingdan foydalanish lozim. Bu esa o\u02bbz o\u02bbrnida jurnalistni professionallik bo\u02bbyicha bir pog\u02bbona yuqoriga ko\u02bbtaradi.<\/p>\n<p><strong>Zebo Namozova:<\/strong>\u00a0Men ishlayotgan nashrda tashkilotlarning nomi bilan bog\u02bbliq yoki kichik kichik faktcheking qilmaslik oqibatida kichik xatolar bo\u02bblgan. Bu esa shu xato kim tomonidan yo\u02bbl qo\u02bbyilganini aniqlashga kirishish sabab nizolarga ham olib kelgan. Lekin katta holatlar bo\u02bblmagan. Biroq bundan keyin jurnalist faktcheking qilishi kerak degan xulosaga kelindi. Bu kelgusida bu jurnalistning sudma-sud yurishiga olib kelishi mumkin.<\/p>\n<p><strong>Yulduz Olimova:<\/strong>\u00a0Bu borada vaziyatimiz yaxshi deya olmayman. Ahvol qoniqarsiz. Bu ko\u02bbp faktorlarga bog\u02bbliq. Sababi hozir axborot zamoni, tezkorlik talab etiladi, raqobat juda kuchli. Jurnalistlar safiga blogerlar kirib kelgan.<\/p>\n<p>Natijada axborotni men birinchi beraman deb tekshirib ham o\u02bbtirishmayapti. Hatto rasmiy manbalar ham tekshirmay berishni odat qilishdi. Bu yaxshi holat emas. Reyting ortidan quvish sabab yolg\u02bbon axborotlar ko\u02bbpaymoqda. Oqibatda ommaning jurnalistikaga va axborot tarqatuvchilarga nisbatan hurmati pasaymoqda. Kecha u gapni aytgandi endi bu gapni aytib o\u02bbtiribdi, kabi gap-so\u02bbzlar ko\u02bbpayadi. Ishonch esa yo\u02bbqoladi.<\/p>\n<h3>\u2013O\u02bbzingiz va siz ishlayotgan OAVda axborotni faktcheking qilmasdan berish ortidan muammolar yuzaga kelganmi va bu vaziyatdan qanday chiqilgan?<\/h3>\n<p><strong>Jamshid Niyozov:<\/strong>\u00a0Shu yil boshida kuzatilgan anomal sovuqda bir muxbirimiz Tomdida tuyalar bo\u02bbg\u02bbziga qadar qorga botib qolgani haqidagi ma\u02bclumotni tekshirmay saytga bervorgan. Muharrirlar ham negadir buning haqqoniyligiga ishonishgan. Keyinchalik izohlarda o\u02bbquvchilarimiz bu voqea 2020-yilda Qozog\u02bbistonda sodir bo\u02bblganini aytishdi.<\/p>\n<p><strong>Mirolim Isajonov:<\/strong>\u00a0O\u02bbzim faoliyat yuritayotgan nashr (gazeta.uz) da faktchekingga doimiy amal qilinadi. Doimo ikkinchi tomon ham tinglanadi. Birgina axborotga ishonib ommaga uzatilmaydi. Shu sabab hozirga qadar biron bir muammoga duch kelmaganmiz. Qanaqadir holat bo\u02bblsa-yu uni barcha OAV e\u02bclon qilsa ham, rahbariyatimiz uni o\u02bbzimiz aniqlashtirishimizni talab qiladi. Yoki tashkilot munosabatini kutishimizni aytadi. Biz xabarlarni kechroq bersak ham uni ishonchli va xolis berish shoiri ostida ishlaymiz.<\/p>\n<p><strong>Zebo Namozova:<\/strong>\u00a0Juda aniq ayta olmayman. O\u02bbtgan yili temiryo\u02bbl vokzali haqidagi xabarda muxbirimiz janubiy temiryo\u02bbl vokzalida bo\u02bblgan holatni adashib shimoliy temiryo\u02bbl vokzalida bo\u02bbldi deya yozib yuborgan. Material gazetamizda e\u02bclon qilingan. Mutasaddilar esa xatolik haqida ma\u02bclum qilishgan. Muxbir xatosi sabab materialda chalkashlik bo\u02bblgan, faktcheking qilinmagan.<\/p>\n<p><strong>Yulduz Olimova:<\/strong>\u00a0Bizda bunaqasi bo\u02bblmagan deya olmayman. Albatta, bo\u02bblgan. Hozir ham bo\u02bblib turadi. Sababi jamoamiz yoshlardan iborat, ayrimlarida tajriba ozgina yetishmaydi. Xabarni tezkor uzatishga qiziqishadi.<\/p>\n<p>Bir muxbirimiz qalampir.uz saytida chiqqan xabarga tayanib material tayyorlagan. Unda O\u02bbzbekistonda koronavirusning omikron shtammi kirib kelgani aytilgan. Xabarda mutaxassisning omikron haqidagi intervyusi ham joylashtirilgan. Biroq unda omikron kirib kelgani haqida gap-so\u02bbz yo\u02bbq. Muxbirimiz qalampir.uz saytidagi xabarni ko\u02bbrgach o\u02bbzida bor eski intervyuni qo\u02bbshib chiqarib yuborgan. Vaholanki o\u02bbsha paytda O\u02bbzbekistonga omikron kirib kelmagan edi. Material efirga ketganidan keyin shov-shuv bo\u02bbldi, ommada vahimaga tushdi. Bizga e\u02bctirozlar ko\u02bbpaydi. Biz holatni tekshirib, muxbirdan axborotni qayerdan olganini so\u02bbraganimizda qalampir.uzdan olganini aytdi. Saytga kirsak xabar saytdan olib tashlagan. Saytlarda oson, o\u02bbchirib tashlash mumkin. Efirga ketgan xabarni esa o\u02bbchirib tashlab bo\u02bblmaydi. Muxbirimiz isbotlab berolmay qoldi. Lavhada manbani ham keltirmagan. U shoshmasdan hech bo\u02bblmasa havola, yoki xabar skrinshotini berganida ham aybni biroz o\u02bbzidan soqit qilgan bo\u02bblardi. Keyingi materialda esa holat obdon o\u02bbrganilib, O\u02bbzbekistonga omikron kirib kelmagani e\u02bclon qilingan.<\/p>\n<p>Odatda biz bu kabi holatlardan qanday chiqamiz? Keyingi materialni tayyorlab, atroflicha o\u02bbrganib, uzr so\u02bbraymiz. Ya\u02bcni biz xato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz. Bu mavzuni kengroq o\u02bbrganib, xatolik uchun uzr so\u02bbraymiz.<\/p>\n<h3>\u2013 O\u02bbzbek jurnalistlari ma\u02bclumot, foto, videolarni mustaqil faktcheking qilish, instrumentlardan foydalanish ko\u02bbnikmasi qanday?<\/h3>\n<p><strong>Jamshid Niyozov:<\/strong>\u00a0Bu borada xalqaro tashkilotlar tomonidan tez-tez treninglar, seminarlar o\u02bbtkazib turiladi. Ana shunday seminarlarda doimiy qatnashuvchilarda bu malaka yaxshi shakllangan. Chunki u yerda fotofeyk, videofeyklarni qanday ajratish, ularning haqiqiyligi, qayerda olinganini topishni o\u02bbrgatadi. Ammo bu kabi instrumentlar borligidan mutlaqo xabarsizlar soni ancha ko\u02bbp deb bilaman.<\/p>\n<p><strong>Mirolim Isajonov:<\/strong>\u00a0Jurnalistlarda faktcheking qilish ko\u02bbnikmasi u qadar yuqori deya olmayman. Chunki ijtimoiy tarmoqlarda jurnalistlarning tekshirilmagan axborotni e\u02bclon qilishi va unga munosabat bildirishini ko\u02bbramiz. To\u02bbg\u02bbri, u bu fikrlarni o\u02bbzining shaxsiy sahifasida yozgan. Ammo baribir u faktcheking qilishi kerak.<\/p>\n<p><strong>Zebo Namozova:<\/strong>\u00a0Menimcha, ma\u02bclum bir auditoriya faktcheking qilish instrumentlari yaxshi o\u02bbzlashtirgan va yaxshi biladi. Biroq hamma ham biladi deya olmayman. Jurnalistlarimizni bu bo\u02bbyicha o\u02bbqitish lozim, treninglar tashkil etish kerak.<\/p>\n<p><strong>Yulduz Olimova:<\/strong>\u00a0O\u02bbzbek jurnalistikasida bunday ko\u02bbnikma u qadar shakllanmagan. O\u02bbzim faoliyat yuritayotgan OAVda ham ixtisoslashgan OTMlarni bitirib kelgan talabalar ishlaydi. Ammo bilishmaydi. Menimcha, OTMlarda yaxshi o\u02bbtilmayapti shekilli. O\u02bbzim esa treninglarda ishtirok etib o\u02bbrganganman. Baribir eng asosiysi har bir ma\u02bclumotga shubha bilan qarash kerak. Shundagina axborotni tekshirishga nisbatan xohish bo\u02bbladi. Xato fakt esa uquvli jurnalistga g\u02bbalizdek, shubhalidek tuyuladi. Boshqalarni bilmadim. Men sezaman, negadir g\u02bbalati tekshirib ko\u02bbrish kerak deyman.<\/p>\n<h3>\u2013 Sizningcha mediada yolg\u02bbon axborotlar, soxta xabarlar sonini kamaytirish, mediasavodxonlik darajasini oshirish uchun nima qilish kerak?<\/h3>\n<p><strong>Jamshid Niyozov:<\/strong>\u00a0Bugungi kunda oldi-qochdi Telegram kanallari, Youtube yolg\u02bbon ma\u02bclumot tarqatuvchi asosiy platformaga aylanib qoldi. Odamlarimizda axborotni saralash malakasi, to\u02bbg\u02bbrini noto\u02bbg\u02bbridan, rasmiy manbalarni norasmiylaridan farqlash salohiyati yetishmasligi bois buning zarari hozircha u qadar yuqori deb bo\u02bblmasa-da, aholi o\u02bbrtasida yoppasiga vahima tarqaladigan paytlarda haqiqiy boshog\u02bbriqqa aylanadi, qaysidir ma\u02bcnoda parokandalikka olib keladi deb o\u02bbylayman. Ularni taqiqlash masalaga yechim bo\u02bbla olmaydi. Ana shunday kanallarning ma\u02bcmurlarini topish, ularni o\u02bbqitish, nima to\u02bbg\u02bbri nima noto\u02bbg\u02bbri ekanini o\u02bbrgatish, oqibatlaridan ogohlantirish, boshqalar qo\u02bblida qurolga aylanib qolmasliklarining oldini olishda muhim qadam bo\u02bbladi deb hisoblayman. Qolaversa, tegishli tashkilotlar (masalan, AOKA) tomonidan bunday kanal ma\u02bcmurlari bilan aloqa o\u02bbrnatilishi noto\u02bbg\u02bbri axborot tarqatilganda ularni zudlik bilan o\u02bbchirish, raddiya berish imkoniyatini ham beradi.<\/p>\n<p><strong>Mirolim Isajonov:<\/strong>\u00a0Mediada yolg\u02bbon axborotlar va soxta xabarlar sonini kamaytirish uchun avvalo davlat tashkilotlarining matbuot kotiblari OAV va jamoatchilikka doimo ochiq bo\u02bblishi kerak. Masalan, tarmoqlarda qanday axborot tarqalishidan qat\u02bciy nazar tegishli tashkilot holat yuzasidan tezkor izoh yoki munosabatni e\u02bclon qilishi kerak. Bu bizga aloqador emas yoki muhim emas, bu eski xabar degan gap-so\u02bbzlar va vajlarni unutish kerak. Deylik eski video tarqaldi. U bo\u02bbyicha ham baribir munosabat e\u02bclon qilish lozim. Agar davlat tashkilotlari OAV va jamoatchilikka yopiq bo\u02bblsa, uning faoliyatiga nisbatan shubhalar va gumonlar paydo bo\u02bbladi va yolg\u02bbon axborotlar urchib boradi. Bu o\u02bbz navbatida ommaning jurnalistga va hukumatga nisbatan nafrati va ishonchsizligiga sabab bo\u02bbladi.<\/p>\n<p>Misol keltiraman, koronavirus avj olgan vaqtda SSVning faoliyatidan ko\u02bbrishimiz mumkin. Biz o\u02bbsha davrda bolalarning virusga chalinayotgani yoki qaysi amaldorlar virusga chalingani haqidagi savollarimizga javob ololmaganmiz. Matbuot anjumanlari ham juda kam o\u02bbtkazilgan edi.<\/p>\n<p>Yana bir omil tashkilot rahbari ham OAVga ochiq bo\u02bblishi lozim. Matbuot kotiblari esa axborot berishdan qo\u02bbrqmasligi kerak. Tanqiddan qachongacha qochishadi?! To\u02bbg\u02bbri xato axborot berilishi mumkin, yanglish fakt berishar. Biroq asta-sekin xatoliklar tuzatiladi. Qo\u02bbrqib ma\u02bclumot bermagandan o\u02bbz ustida ishlagan yaxshi.<\/p>\n<p><strong>Zebo Namozova:<\/strong>\u00a0Treninglar o\u02bbtkazish kerak, kurslar tashkil etish kerak jurnalistlar uchun. Ularda jurnalistlarga faktcheking instrumentlaridan foydalanishni o\u02bbrgatish lozim.<\/p>\n<p><strong>Yulduz Olimova:<\/strong>\u00a0Mediada yolg\u02bbon axborotni urchishini tartibga solish juda ham qiyin vazifa. Sababi media maydonida faqatgina jurnalistlar faoliyat yuritmayapti. Bu maydonda blogerlar bor, shuningdek o\u02bbzini blogerman deb atayotgan axborot yetkazuvchilar juda ko\u02bbpayib ketdi. Va ularning asosiy manfaati moddiydir. Feyklarni kamaytirish uchun axborot maydonidagi ishtirokchilarni tartibga solish kerak. Shundagina yolg\u02bbon va soxta xabarlar sonini kamaytirish mumkin. Ya\u02bcni bu maydonda savodlilarni sonini ko\u02bbpaytirib, savodsizlarga tushuntirish ishlarini olib borish kerak, menimcha. Hozir istagan inson istagan narsasini yozyapti. Men so\u02bbz erkinligini cheklash kerak demayapman. Axborot yetkazuvchilarni tartibga solish, har xil o\u02bbquv seminarlari tashkil etish, jurnalistikaga ixtisoslashgan universitetlarda shu kabi darslarni ko\u02bbpaytirib, amaliyotni kuchaytirish kerak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Factchecking.uz loyihasi o\u02bbzbekistonlik taniqli jurnalistlarga faktchekingning ahamiyati, sohadagi vaziyat, zarur instrumentlardan foydalanish, feyklar bilan bog\u02bbliq shaxsiy tajribalar kabi bir necha savollar bilan murojaat qildi. \u2013 Faktcheking qilish jurnalist\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-5236","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mediasavodxonlik"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u201cXato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz\u201d \u2013 o\u02bbzbek jurnalistlari faktcheking haqida - Factcheck.uz<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uz_UZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cXato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz\u201d \u2013 o\u02bbzbek jurnalistlari faktcheking haqida - Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Factchecking.uz loyihasi o\u02bbzbekistonlik taniqli jurnalistlarga faktchekingning ahamiyati, sohadagi vaziyat, zarur instrumentlardan foydalanish, feyklar bilan bog\u02bbliq shaxsiy tajribalar kabi bir necha savollar bilan murojaat qildi. \u2013 Faktcheking qilish jurnalist\u2026\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Factcheck.uz\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-03-28T12:03:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-05-15T10:41:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/i.ibb.co\/BqvgZzn\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@FactcheckUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ikhtiyorrakhman\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 daqiqa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236\"},\"author\":{\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\"},\"headline\":\"\u201cXato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz\u201d \u2013 o\u02bbzbek jurnalistlari faktcheking haqida\",\"datePublished\":\"2023-03-28T12:03:35+00:00\",\"dateModified\":\"2024-05-15T10:41:26+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236\"},\"wordCount\":2108,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i.ibb.co\\\/BqvgZzn\\\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png\",\"articleSection\":[\"Mediasavodxonlik\"],\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236\",\"name\":\"\u201cXato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz\u201d \u2013 o\u02bbzbek jurnalistlari faktcheking haqida - Factcheck.uz\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i.ibb.co\\\/BqvgZzn\\\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png\",\"datePublished\":\"2023-03-28T12:03:35+00:00\",\"dateModified\":\"2024-05-15T10:41:26+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i.ibb.co\\\/BqvgZzn\\\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i.ibb.co\\\/BqvgZzn\\\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?p=5236#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cXato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz\u201d \u2013 o\u02bbzbek jurnalistlari faktcheking haqida\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"description\":\"Har bir faktda xolislik\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"uz-UZ\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#organization\",\"name\":\"Factcheck.uz\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/cropped-Favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Factcheck.uz\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/uzfactcheck\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/FactcheckUz\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a\",\"name\":\"ikhtiyorrakhman\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"ikhtiyorrakhman\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/factcheck.uz\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cXato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz\u201d \u2013 o\u02bbzbek jurnalistlari faktcheking haqida - Factcheck.uz","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236","og_locale":"uz_UZ","og_type":"article","og_title":"\u201cXato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz\u201d \u2013 o\u02bbzbek jurnalistlari faktcheking haqida - Factcheck.uz","og_description":"Factchecking.uz loyihasi o\u02bbzbekistonlik taniqli jurnalistlarga faktchekingning ahamiyati, sohadagi vaziyat, zarur instrumentlardan foydalanish, feyklar bilan bog\u02bbliq shaxsiy tajribalar kabi bir necha savollar bilan murojaat qildi. \u2013 Faktcheking qilish jurnalist\u2026","og_url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236","og_site_name":"Factcheck.uz","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","article_published_time":"2023-03-28T12:03:35+00:00","article_modified_time":"2024-05-15T10:41:26+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/i.ibb.co\/BqvgZzn\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png","type":"","width":"","height":""}],"author":"ikhtiyorrakhman","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@FactcheckUz","twitter_site":"@FactcheckUz","twitter_misc":{"Written by":"ikhtiyorrakhman","Est. reading time":"11 daqiqa"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236"},"author":{"name":"ikhtiyorrakhman","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a"},"headline":"\u201cXato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz\u201d \u2013 o\u02bbzbek jurnalistlari faktcheking haqida","datePublished":"2023-03-28T12:03:35+00:00","dateModified":"2024-05-15T10:41:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236"},"wordCount":2108,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i.ibb.co\/BqvgZzn\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png","articleSection":["Mediasavodxonlik"],"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236","url":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236","name":"\u201cXato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz\u201d \u2013 o\u02bbzbek jurnalistlari faktcheking haqida - Factcheck.uz","isPartOf":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i.ibb.co\/BqvgZzn\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png","datePublished":"2023-03-28T12:03:35+00:00","dateModified":"2024-05-15T10:41:26+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236#breadcrumb"},"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236#primaryimage","url":"https:\/\/i.ibb.co\/BqvgZzn\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png","contentUrl":"https:\/\/i.ibb.co\/BqvgZzn\/Blue-and-Orange-Book-Day-Modern-Facebook-Post.png"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/?p=5236#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/factcheck.uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cXato qildikmi shundoq mavzuni yopmaymiz\u201d \u2013 o\u02bbzbek jurnalistlari faktcheking haqida"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#website","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","name":"Factcheck.uz","description":"Har bir faktda xolislik","publisher":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/factcheck.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"uz-UZ"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#organization","name":"Factcheck.uz","url":"https:\/\/factcheck.uz\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","contentUrl":"https:\/\/factcheck.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/cropped-Favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"Factcheck.uz"},"image":{"@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/uzfactcheck","https:\/\/x.com\/FactcheckUz"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/factcheck.uz\/#\/schema\/person\/3e8b909cfc0aa4b67031844eee8ee10a","name":"ikhtiyorrakhman","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/daaa587876b8b161a39da19b4de67582adfccbe7cf2223f502af78a66e58e422?s=96&d=mm&r=g","caption":"ikhtiyorrakhman"},"sameAs":["https:\/\/factcheck.uz"],"url":"https:\/\/factcheck.uz\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5236"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5236\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7533,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5236\/revisions\/7533"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/factcheck.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}